دسته: سلامتی

آیا برای بررسی وضعیت سلامت خود مدام روی ترازو می‌روید تا ببینید چقدر وزن اضافه یا کم کرده‌اید؟ شاید هم مدام شاخص توده بدنی یا بی‌ام‌آی خود را بررسی می‌کنید تا بفهمید در کدام محدوده وزنی قرار دارید. وزن و شاخص بی‌ام‌آی اطلاعات زیادی درباره وضعیت سلامت بدن ارائه نمی‌دهند. یکی از شاخص‌های مهم تعیین‌کننده سلامتی نسبت توده غیرچربی همچون ماهیچه و استخوان به چربی بدن است. ترکیب بدنی در واقع معیاری برای اندازه‌گیری این نسبت است که شرح دقیق‌تری از وضعیت سلامت بدن ارائه می‌دهد. در این مقاله بیشتر با این شاخص آشنا می‌شویم و نحوه اندازه‌گیری و تغییر آن را بیان خواهیم کرد.

ترکیب بدنی چیست و چرا اهمیت دارد؟

پزشکان و متخصصان از عبارت ترکیب بدنی برای بیان درصد چربی، استخوان، ماهیچه و دیگر بافت‌های بدن استفاده می‌کنند. با دانستن این شاخص می‌توانید اطلاعات دقیق‌تر و جزئی‌تری درباره سلامتی خود کسب کنید.

برای درک بهتر به این مثال توجه کنید. دو نفر با وزن یکسان ممکن است وضعیت سلامت جسمانی کاملا متفاوتی داشته باشند و این تفاوت را ترکیب بدنی مشخص می‌کند. شما فقط با رفتن روی ترازو نمی‌توانید از میزان چربی و حجم ماهیچه و عضلات خود مطلع شوید. هرچقدر چربی کمتر و عضله بیشتری داشته باشد نشان‌دهنده بدنی سالم‌تر است. پس با دانستن ترکیب بدنی و میزان چربی و عضله بدنتان می‌توانید تشخیص دهید برای بهبود سلامتی خود باید چه کارهایی کنید.

ترکیب بدنی چه چیزی را اندازه‌ می‌گیرد؟

۱. چربی بدن

انواع مختلف چربی در بدن انسان وجود دارد. چربی ضروری بدن در اندام‌ها، ماهیچه‌ها و مغز انسان وجود دارد و انجام فرایندهای مهم بدن را راحت‌تر می‌کند. مضرترین نوع چربی چربی احشایی است که دور اندام‌های گوارشی و کبد و قلب جمع می‌شود. وجود بیش از حد این چربی در بدن احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی و دیگر مشکلات سلامتی را افزایش می‌دهد.

۲. توده غیرچربی بدن

توده غیرچربی بدن از ماهیچه‌ها، استخوان‌ها، اندام‌ها و میزان آب موجود در بدن تشکیل می‌شود. ماهیچه‌هایی که جزو توده غیرچربی محسوب می‌شوند، عبارت‌اند از:

• ماهیچه‌های اسکلتی که اختیارشان دست ماست؛
• ماهیچه‌های صاف که در اندام‌های بدن وجود دارند و به عملکرد خودکار آنها کمک می‌کنند؛
• ماهیچه‌های قلبی که عملکرد و پمپاژ قلب را تنظیم می‌کنند.

تفاوت ترکیب بدنی، شاخص توده بدنی و وزن

عددی که روی ترازو می‌بینید فقط وزن شماست. بی‌ام‌آی نیز معیاری است که فقط بر اساس ۲ عامل قد و وزن تعیین می‌شود. ترکیب بدن معیار دقیق‌تری است که بر اساس عوامل مختلفی اندازه‌گیری می‌شود و به‌کمکش می‌فهمیم چند درصد از وزن ما را توده غیرچربی و چند درصد را توده چربی تشکیل داده است.

بی‌‌ام‌آی دیگر اعتبار چندانی ندارد و از آنجایی که تنها روی ۲ عامل تمرکز دارد، معیار خوبی برای سنجش سلامتی نیست. مثلا فردی که میزان ماهیچه‌هایش بیشتر از چربی‌اش است، شاید در مقیاس بی‌ام‌آی اضافه‌وزن داشته باشد چراکه وزن ماهیچه از چربی بیشتر است.

راه‌های تعیین ترکیب بدنی

روش‌های مختلفی برای تعیین ترکیب بدنی وجود دارد. ترازوهایی وجود دارند که شرکت‌های سازنده آنها ادعا می‌کنند مجهز به اسکن دگزا هستند و می‌توانند ترکیب بدنی را مشخص کنند. طبق گفته متخصصان، این ترازوها قابل‌اطمینان نیستند و نتایج دقیقی ارائه نمی‌دهند. در این بخش مطمئن‌ترین راهکارها برای تعیین این شاخص را معرفی می‌کنیم.

۱. اندازه‌گیری چین‌خوردگی پوست

برای اندازه‌گیری چین‌خوردگی پوست از وسیله‌ای به‌نام کالیپر استفاده می‌کنند. با کمک این وسیله ضخامت چین‌خوردگی پوست در قسمت‌های مختلف بدن اندازه‌گیری می‌شود. این دستگاه گران نیست و اگر از تکنیک مناسبی استفاده کنید، جواب دقیقی ارائه می‌دهد. لازم است بدانید در این نوع اندازه‌گیری به‌خاطر مهارت نداشتن افراد، خطای انسانی زیاد رخ می‌دهد پس لازم است به متخصص این کار مراجعه کنید.

۲. اسکن تراکم استخوان

در اسکن دگزا (dual-energy X-ray absorptiometry scan) از اشعه ایکس استفاده می‌شود تا تراکم استخوان، ماهیچه و چربی را اندازه بگیرند. مزیت این اسکن اندازه‌گیری تراکم استخوان علاوه‌بر ۲ عامل دیگر است. در اسکن دگزا باید روی اسکنر تصویربرداری مخصوص دراز بکشید. سپس متخصص تصاویری از استخوان‌ها، توده غیرچربی و چربی بدن ثبت و تراکم استخوان را اندازه‌گیری می‌کند.

۳. توزین زیر آب

اگر هنگامی که زیر آب قرار دارید خود را وزن کنید، میزان توده چربی بدن شما مشخص می‌شود. ازآنجایی‌که چربی در آب شناور می‌شود، کسی که عضلات و ماهیچه‌های بیشتری داشته باشد، زیر آب وزن بیشتری خواهد داشت. لازم به ذکر است برای انجام این روش لوازم مخصوصی لازم است.

۴. آنالیز امپدانس بیوالکتریک (BIA)

در این روش جریان الکتریسیته از بدن شما رد می‌شود و متخصص با درنظرگرفتن سرعت جریان ترکیب بدنی شما را تعیین می‌کند. ماهیچه‌ها مقاومت کمتری در برابر جریان الکتریکی دارند، پس جریان از ماهیچه سریع‌تر از چربی عبور می‌کند.

۵. پلتیسموگرافی بدن یا باد پاد

پلتیسموگرافی فرایندی مشابه توزین زیر آب دارد با این تفاوت که به‌جای آب از هوا استفاده می‌شود. در این روش شما باید در کپسولی تخم‌مرغی‌شکل بنشینید که تراکم وزن و حجم بدنتان را برای تعیین ترکیب بدنی اندازه‌گیری می‌کند. این روش از سایر روش‌ها دقیق‌تر است.

عوامل اثرگذار بر ترکیب بدنی

بعضی از عوامل بر ترکیب بدنی اثر می‌گذارند و ما تسلطی بر آنها نداریم. برخلاف بی‌ام‌آی، ترکیب بدنی این عوامل را در نظر می‌گیرد، مانند:

• سن: با افزایش سن ماهیچه‌ها از بین می‌روند و بر ترکیب تشکیل‌دهنده بدن اثر می‌گذارند. البته تحلیل ماهیچه‌ها با کاهش فعالیت بدنی در سنین بالا ارتباط مستقیم دارد.
• جنسیت: بدن خانم‌ها از بدو تولد چربی بیشتری از بدن مردان دارد.
• هورمون‌ها: هورمون‌ها و تغییرات هورمونی روی ترکیب بدنی تأثیر بسزایی دارند. مثلا یائسگی در زنان منجر به افزایش شدید چربی در بدن می‌شود. از طرفی تستوسترون که هورمونی مردانه است، باعث افزایش ساخت ماهیچه می‌شود.
• ژنتیک: طبق تحقیقات، فرزندان ترکیب بدنی مشابه والدین خود را به ارث می‌برند. البته این ترکیب بدنی با گذر زمان و تغییر سبک زندگی فرزند تا حدی تغییر می‌کند.

راهکارهایی برای تغییر و اصلاح ترکیب بدنی

ترکیب بدنی هر شخصی منحصربه فرد است. متخصص سلامت به شما برای درک بهتر جزئیات ترکیب بدنی، درصد چربی بدن و ماهیچه کمک می‌کند و شما را راهنمایی می‌کند که در صورت لزوم چطور آن را تغییر بدهید. در این قسمت راهکارهای ساده و مطمئنی را مطرح کرده‌ایم که برای تغییر و اصلاح ترکیب بدنی مفیدند.

۱. ورزش کنید

اولین گزینه بدیهی برای کاهش چربی و ساخت عضله ورزش است. طبق یکی از پژوهش‌ها، تمرینات هیت (HIIT) که شامل حرکات دوچرخه و اسپرینت می‌شوند، برای کاهش چربی و ساخت ماهیچه مفیدند. تمرین‌های قدرتی و مقاومتی نیز باعث ساخت عضله در هر سنی می‌شوند. این دسته از ورزش‌ها در سنین بالاتر تا حدی روند تحلیل استخوان و ضعف بدن را کند می‌کنند.

۲. پروتئین بیشتری مصرف کنید

اگر می‌خواهید عضله بسازید، بیشتر پروتئین مصرف کنید. مصرف بیشتر پروتئین در کنار تمرین‌های مقاومتی، به ساخت عضله و ماهیچه کمک و روند تحلیل عضلات را محدود می‌کند.

۳. از مصرف غذاهای فراوری‌شده بپرهیزید

برای کاهش چربی بدن پیشنهاد می‌شود رژیم متعادلی داشته باشید. مثلا رژیم مدیترانه‌ای سبب کاهش التهاب می‌شود و از بیماری‌هایی نظیر دیابت نوع دو و بیماری‌های قلبی جلوگیری می‌کند.

شما بگویید

ترکیب بدنی معیار خوبی برای سنجش سلامت بدن است که عوامل زیادی از جمله سن، جنسیت، هورمون‌ها، سبک زندگی و ژنتیک در تعیینش دخیل‌اند. پس با مراجعه به متخصصی که با بررسی ترکیب بدنی شما رژیم و سبک زندگی‌تان را اصلاح می‌کند، قدمی بزرگ به‌سوی سلامتی بردارید.

آیا شما هم وزن و بی‌ام‌آی را معیار سلامتی خود قرار می‌دادید؟

ترس چیست؟ ترس احساسی پایه شامل واکنش بیوشیمیایی و واکنش هیجانی فردی است که ما را به وجود خطر یا احتمال آسیب آگاه می‌کند، چه این خطر جسمی باشد چه روانی. در این مقاله درباره انواع ترس، علائم، روش تشخیص و درمانشان می‌گوییم. با ما همراه باشید.

نحوه عملکرد ترس چیست؟

گاهی ترس ناشی از تهدیدهای واقعی است و گاهی از خطرات تجسمی نشئت می‌گیرد. گرچه ترس واکنشی طبیعی به برخی موقعیت‌هاست، ممکن است منجر به پریشانی و اختلال شود. علاوه‌بر این، ممکن است ترس نشانه برخی اختلالات سلامت روان باشد از جمله اختلال هراس، اختلال اضطراب اجتماعی، فوبیا و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD).

ترس از ۲ واکنش اولیه به برخی از انواع تهدیدات تشکیل می‌شود، یعنی واکنش بیوشیمیایی و واکنش عاطفی که در ادامه هرکدام را بررسی کرده‌ایم.

۱. واکنش بیوشیمیایی

ترس نوعی احساس طبیعی و مکانیسم بقاست. وقتی با تهدیدی روبه‌رو می‌شویم، بدن به روش‌های خاصی به آن تهدید واکنش نشان می‌دهد. واکنش‌های فیزیکی به ترس شامل عرق‌کردن، افزایش ضربان قلب و افزایش آدرنالین هستند که ما را بسیار هوشیار می‌کنند. این واکنش فیزیکی پاسخ «جنگ یا گریز» نیز نامیده می‌شود، به این معنی که بدن خود را برای دفاع یا فرار آماده می‌کند. واکنش بیوشیمیایی نوعی تحول تکاملی است، واکنشی خودکار که برای بقای ما بسیار مهم است.

۲. واکنش عاطفی

واکنش عاطفی به ترس به شخصیت و خلق‌وخوی فرد بستگی دارد. در واقع واکنش مغز به ترس مشابه احساسات مثبتی مانند شادی و هیجان است، به همین علت واکنش احساسی افراد به ترس متفاوت ست. برخی از افراد مدام به‌دنبال افزایش آدرنالین بدنشان با انجام ورزش‌های هیجانی یا قرارگرفتن در سایر موقعیت‌های هیجان‌انگیز مانند تماشای فیلم‌های ترسناک‌اند. برخی دیگر به احساس ترس واکنش منفی نشان می‌دهند و به هر قیمتی از موقعیت‌های ترس‌آور اجتناب می‌کنند. گرچه واکنش فیزیکی افراد به ترس یکسان است، واکنش احساسی به ترس بسته به شخصیت فرد ممکن است مثبت یا منفی باشد.

علائم ترس

ترس معمولا هم علائم جسمی دارد و هم علائم احساسی. گرچه هر فردی ممکن است دچار علائم متفاوتی از ترس شود، برخی علائم رایج آن عبارت‌اند از:

علاوه‌بر علائم جسمی، افراد ممکن است دچار علائم روانی مانند ناراحتی، حس ناتوانی تسلط‌نداشتن به اوضاع یا احساس نزدیکی به مرگ شوند.

ریشه ترس چیست؟

ترس فوق‌العاده پیچیده است و هیچ علت اصلی و واحدی ندارد. برخی از ترس‌ها ممکن است ناشی از تجربیات یا آسیب‌های روحی باشند، در حالی که علت برخی از ترس‌ها ناشناخته است. برخی از محرک‌های رایج ترس عبارت‌اند از:

• وقایع تخیلی؛
• عوامل ناشناخته؛
• رویدادهای آینده؛
• خطرات واقعی زیست‌محیطی؛
• برخی از اشیا یا موقعیت‌های خاص (مانند عنکبوت، مار، ارتفاع، پرواز).

انواع ترس

برخی از انواع مختلف اختلالات اضطرابی که با ترس مشخص می‌شوند، عبارت‌اند از:

تشخیص ترس

اگر مدام و بیش‌ از حد دچار احساس ترس می‌شوید، به پزشک مراجعه کنید. ممکن است پزشک شما را معاینه کند و برایتان آزمایش‌هایی تجویز کند تا مطمئن شود ترس و اضطراب شما با بیماری زمینه‌ای خاصی مرتبط نیست.

همچنین ممکن است درباره علائم ترس از جمله مدت‌زمان، شدت و موقعیت‌هایی که دچارش می‌شوید، سؤالاتی بپرسد. با توجه به علائم، پزشک ممکن است ترس شما را نوعی اختلال اضطرابی مانند فوبیا تشخیص دهد.

فوبیاها

یکی از جنبه‌های اختلالات اضطرابی ترس از ترسیدن است. در حالی که بیشتر افراد فقط در موقعیت‌های ترسناک می‌ترسند، افراد مبتلا به اختلالات اضطراب از اینکه دچار ترس شوند می‌ترسند. این افراد واکنش به ترس را منفی تلقی می‌کنند و تمام تلاش خود را می‌کنند تا از این واکنش اجتناب کنند.

فوبیا ترس از موقعیتی است که خطر واقعی ندارد. گرچه فرد مبتلا به فوبیا تشخیص می‌دهد که ترسش غیرمنطقی است، نمی‌تواند از واکنش ترس جلوگیری کند.

درمان ترس

قرارگرفتن مکرر در موقعیت‌های ترسناک منجر به نوعی آشنایی می‌شود که امکان دارد واکنش ترس را تا حد زیادی کاهش دهد. این رویکرد اساس برخی از درمان‌های فوبیا را تشکیل می‌دهد. روش‌های درمانی فوبیا که مبتنی بر روانشناسی ترس هستند، بر تکنیک‌هایی مانند حساسیت‌زدایی سیستماتیک و غرقه‌سازی تمرکز دارند. هر دو تکنیک بر اساس واکنش‌های فیزیولوژیکی و روانی بدن برای کاهش ترس هستند.

۱. حساسیت‌زدایی سیستماتیک

این تکنیک شامل هدایت تدریجی در برخی موقعیت‌های مواجهه است. مثلا برای فردی که از مار می‌ترسد، حساسیت‌زدایی سیستماتیک شامل صحبت‌کردن درمانگر با فرد درباره مارها در اولین جلسه درمانی است. در جلسات بعدی، درمانگر به‌آرامی فرد را به تماشای تصاویر مارها، بازی با مارهای اسباب‌بازی و درنهایت دست‌زدن به مار زنده سوق می‌دهد. این روند با یادگیری و به‌کارگیری تکنیک‌های مقابله‌ای جدید برای مدیریت واکنش ترس همراه است.

۲. غرقه‌سازی

در تکنیک غرقه‌سازی، فرد در محیطی امن و کنترل‌شده در معرض موقعیت ترسناک قرار می‌گیرد تا ترسش کاهش یابد. این تکنیک باعث می‌شود فرد با اضطراب شدید مقابله کند و ترس او از آن موقعیت بسیار کاهش یابد.

مقابله با ترس

برای مهار اثرات فیزیکی، عاطفی و رفتاری ترس می‌توانید از چنین اقدامات مؤثر و در عین حال ساده‌ای استفاده کنید:

• حمایت اجتماعی دریافت کنید. وجود افراد حامی در زندگی شما مهار احساس ترس را برایتان راحت‌تر می‌کند.
• ذهن‌آگاهی را تمرین کنید. گرچه همیشه نمی‌توانید جلوی برخی از احساسات را بگیرید، آگاه‌بودن باعث می‌شود ترس را بهتر مهار کنید و افکار منفی را با افکار مفید و مثبت جایگزین کنید.
• از تکنیک‌های مدیریت استرس مانند تنفس عمیق، تمرینات آرام‌سازی پیشرونده عضلانی و تجسم هدایت‌شده استفاده کنید.
• مراقب سلامتی خود باشید. خوب غذا بخورید، ورزش کنید و هر شب به اندازه کافی بخوابید.

کلام پایانی

ترس احساس مهمی است که می‌تواند از شما در برابر خطر محافظت کند و در عین حال ممکن است منجر به احساس اضطراب طولانی شود. یافتن راه‌هایی برای مهار ترس سبب می‌شود بهتر با این احساسات کنار بیایید و اضطرابتان را کاهش دهید.

شما هم هنگام ترسیدن مضطرب و پریشان می‌شوید؟ به‌نظر شما علت ترس های بی مورد چیست و از چه راهکارهایی برای مهار علائم ترس استفاده می‌کنید؟ لطفا نظرات و تجربیات ارزشمندتان را با ما و کاربران عزیزمان در میان بگذارید.

در افسردگی غم به لایه‌های عمیق زندگی نفوذ کرده و اختلالاتی در احساسات و رفتار شما به‌وجود می‌آورد. اگر احساس افسردگی دارید، حتما با کمک یک روانشناس متخصص مشکل را ریشه‌یابی کنید و برای حل آن راهکار بگیرید.برای ارتباط با مشاور متخصص افسردگی روی دکمه زیر کلیک کنید.

فصل پاییز سبزی‌ها و میوه‌های مختلفی دارد که نه‌تنها خوش‌طعم‌اند، بلکه برای سلامت بدنمان هم مفیدند. اگر می‌خواهید درباره خواص عالی خوراکی‌های پاییز بیشتر بدانید، تا پایان این مقاله همراهمان باشید.

۱. سیب؛ سرشار از فلاونوئید محافظ مغز

سیب یکی از محبوب‌ترین میوه‌های فصل پاییز است و فواید بسیاری دارد. یک سیب متوسط حدود ۴٫۸ گرم فیبر و ۱۰۴ کالری دارد که ۱۷درصد نیاز روزانه‌ به کالری را تأمین می‌کند. اگر سیب را با پوست میل کنید، علاوه‌بر فیبر بیشتر، پلی‌فنول‌های بسیاری هم به بدنتان می‌رسد. در ضمن ۱ سیب ۱۰درصد نیاز روزانه‌تان به ویتامین C را برطرف می‌کند.

دیگر فایده سیب کاهش احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی و دیابت نوع ۲ است و اینکه وضعیت ریه‌های صدمه‌دیده از مصرف سیگار را بهبود می‌بخشد. همچنین به‌علت وجود پلی‌فنول‌هایی به‌نام فلاونوئید در سیب، این میوه از احتمال ابتلا به آلزایمر هم می‌کاهد.

سیب را می‌توانید به‌تنهایی یا همراه با کره بادام مصرف کنید. همچنین به سالاد یا جوی دوسر سیب اضافه کنید. فالوده سیب هم روش مناسبی برای مصرف این میوه است.

۲. گلابی؛ حاوی فیبر فراوان و دوست قلب

۱ گلابی متوسط حاوی ۷ گرم فیبر است که نه‌تنها سبب سلامت روده‌ها و دستگاه گوارش می‌شود، بلکه موجب تنظیم قند خون و کاهش کلسترول هم می‌شود. طبق بررسی‌ها، رژیم غذایی سرشار از فیبر از احتمال ابتلا به سرطان، بیماری‌های قلبی، دیابت و کاهش شناختی می‌کاهد.

همچنین ۱ گلابی متوسط حاوی ۲۰۶ میلی‌گرم پتاسیم است و با مصرف آن ۴درصد نیاز روزانه به این ماده معدنی تأمین می‌شود. پتاسیم برای عملکرد خوب سلول‌های بدن بسیار ضروری است و این میوه قلب، ماهیچه‌ها و عصب‌های بدنتان را در بهترین شرایط حفظ می‌کند.

می‌توانید گلابی‌ را وقتی هنوز سفت است از فروشگاه بخرید و چند روز صبر کنید تا نرم شود و سپس آن را مصرف کنید. همچنین می‌توانید در کیک‌های مختلف گلابی بریزید.

۳. زغال‌اخته؛ مملو از آنتوسیانین ضدسرطان

نصف فنجان زغال‌اخته حاوی ۲ گرم (۷درصد نیاز روزانه) فیبر، حدود ۷٫۵ میلی‌گرم (۸٫۵درصد نیاز روزانه) ویتامین C است و به همین دلیل بهترین میوه برای سلامت قلب، بهبود فشار خون و کاهش کلسترول به حساب می‌آید.

رنگ قرمز این میوه ناشی از آنتی‌اکسیدان آنتوسیانین است و این ماده از تنش اکسایشی در بدن می‌کاهد. تنش اکسایشی درنتیجه وجود رادیکال‌های آزاد مضر در بدن رخ می‌دهد که درنهایت موجب بیماری‌هایی چون آلزایمر و دیابت می‌شود.

زغال‌اخته را می‌توانید با انواع سالاد، پنکیک و جوی دوسر مصرف کنید. زغال‌اخته تازه بهتر از خشک‌شده آن است، بااین‌حال خشک آن هم بی‌فایده نیست.

۴. کدو تنبل؛ منبع عالی ویتامین A

گوشت نارنجی این نوع سبزی حاوی مقدار فراوانی بتاکاروتن است. این ماده نوعی آنتی‌اکسیدان است که در بدن به ویتامین A تبدیل می‌شود. بتاکاروتن برای حفظ بینایی، به‌ویژه دید در شب، ضروری است و سیستم ایمنی بدن را قوی نگه می‌دارد. در واقع ۱ فنجان کدو تنبل خردشده حاوی ۳۶۰۰ میکروگرم بتاکاروتن است. دیگر مواد مغذی ۱ فنجان کدو تنبل خردشده عبارت‌اند از ۱۰٫۴ میلی‌گرم (۱۲درصد نیاز روزانه) ویتامین C و ۷٫۱ گرم (۲۶درصد نیاز روزانه).

از پوره کدوتنبل می‌توانید برای تهیه انواع غذاها مانند خورش کدو، پنکیک، همبرگر، کیک‌ها و کلوچه‌ها و حتی پیتزا استفاده کنید.

۵. تره‌فرنگی؛ درمان‌ بیماری‌های چشمی

تره‌فرنگی مانند پیاز مواد مغذی متعددی دارد و ماده خوراکی سالمی است. این سبزی سرشار از فلاونوئید،‌ به‌ویژه کامفرول،‌ است. این نوع فلاونوئید از قلب در برابر بیماری‌ها محافظت می‌کند.

۱ فنجان تره‌فرنگی خردشده ۱٫۶ گرم فیبر، ۵۴ کالری، ۱۶۹۰ میکروگرم آنتی‌اکسیدان‌های لوتئین و‌ زآگزانتین دارد که برای پیشگیری از بیماری‌های چشمی مرتبط با افزایش سن مانند آب مروارید و تحلیل ماکولار (تباهی لکه زرد) مفیدند.

تره‌فرنگی را می‌توان مانند پیاز به غذا اضافه کرد. البته به‌دلیل اینکه لابه‌لای آن معمولا خاک جمع می‌شود، پیش از مصرف آن را کاملا تمیز کنید و بشویید.

۶. کلم بروکسل؛ ضدسرطان

۱ فنجان کلم بروکسل پخته، ۴ گرم (۱۴درصد نیاز روزانه) فیبر دارد و بنا بر شواهد متعدد علمی، سبزیجات چلیپایی مانند کلم بروکسل، کلم بروکلی و گل کلم ضدسرطان‌اند. در واقع ترکیبات موجود در آنها جلوی رشد سلول‌های سرطانی را می‌گیرند.

موقع پاک‌کردن کلم بروکسل، قسمت پایین کلم را برش بزنید و جدا کنید و باقی کلم را به هر روش دلخواه خرد کنید و بپزید. می‌توانید کلم بروکسل خردشده را همراه پیاز ورقه‌ورقه‌شده درون روغن زیتون تفت دهید و سپس بپزید.

۷. سیب‌زمینی شیرین؛ سرشار از ویتامین‌های A و C

سیب‌زمینی شیرین هر وقتی از سال در غذاهای مختلف استفاده می‌شود (به‌خصوص در فصل پاییز) و سرشار از مواد مغذی همچون فیبر، ویتامین A و ویتامین C است.

۱ سیب‌زمینی متوسط ۳٫۶ گرم (۱۳درصد نیاز روزانه) فیبر، ۱۱۵۰ میکروگرم (بیش از ۱۰۰درصد نیاز روزانه) ویتامین اِی، ۱۸٫۲ میلی‌گرم (۲۰درصد نیاز روزانه) ویتامین C دارد و به همین دلیل ماده خوراکی مطلوبی برای بدن در فصل پاییز است.

سیب‌زمینی شیرین در بیشتر غذاها از جمله آبگوشت، کوکو و پوره سیب‌زمینی کاربرد دارد و البته می‌توانید ورقه‌های سیب‌زمینی را آغشته به سیر و روغن زیتون کنید و آنها را روی اجاق سرخ کنید.

۸. زردک؛ گیاهی برای سلامت استخوان‌ها

این گیاه ریشه‌ای ساختاری شبیه هویج دارد، اما وقتی در هوای سرد قرار می‌گیرد، شیرین‌تر از هویج می‌شود. بنابراین فصل پاییز بهترین زمان برای مصرف زردک است.

یک فنجان زردک ورقه‌ورقه‌شده ۶٫۵ گرم (۲۴درصد نیاز روزانه) فیبر، ۳۰ میکروگرم (۲۵درصد نیاز روزانه) ویتامین کا، ۲۲٫۶ میلی‌گرم (۲۵درصد نیاز روزانه) ویتامین C دارد.

همچنین در هر فنجان زردک خردشده، ۸۹ میکروگرم (۲۲درصد نیاز روزانه) فولات وجود دارد که این سبزی را به منبعی عالی از این نوع ویتامین B (ویتامین B9) تبدیل می‌کند. فولات برای تقسیم سلولی و تشکیل دی‌ان‌ای بدن ضروری است. این ویتامین برای زنانی که قصد بارداری دارند یا باردارند، مهم است و از ابتلای جنین به نقص لوله‌ عصبی پیشگیری می‌کند.

این سبزی را می‌توانید به انواع سالاد، سوپ و خورش بیفزایید و از طعم خوب آن لذت ببرید. در ضمن می‌توانید ورقه‌های خرد‌شده هویج را در کنار ورقه‌های سیب‌زمینی سرخ و مصرف کنید.

۹. کلم بروکلی؛ قوی در برابر سرطان‌ها

پاییز فصل فراوانی کلم بروکلی و گل کلم است و مصرف آنها فواید زیادی برای بدن دارد. یک فنجان بروکلی خردشده ۲٫۳ گرم (۸درصد نیاز روزانه) فیبر، ۷۸٫۵ میلی‌گرم (۹۰درصد نیاز روزانه) ویتامین سی، ۹۲٫۸ میکروگرم (حدود ۷۷درصد نیاز روزانه) ویتامین کا دارد.

کلم بروکلی علاوه‌بر مواد مغذی فوق، ترکیباتی ضدسرطانی به‌نام سولفورافان دارد. بر اساس بررسی‌ها، این ترکیب می‌تواند از بدن در برابر برخی سرطان‌ها محافظت کند.

کلم بروکلی و گل کلم را با هم بخارپز و با روغن زیتون و کمی نمک، پودر سیر یا کاری و فلفل طعم‌دار کنید و مثل سالاد مصرف کنید و از فوایدشان بهره‌مند شوید.

۱۰. گل کلم؛ حاوی ترکیبات ضدالتهاب

گل کلم و سایر سبزیجات چلیپایی مانند کلم بروکلی، کلم بروکسل و کلم حاوی فیبر، آنتی‌اکسیدان و مواد شیمیایی خاصی به‌نام گلوکوزینولات هستند که تا حدی ویژگی‌های ضدسرطان دارند.

در تحقیقی که سال ۲۰۱۲ در سالنامه سرطا‌ن‌شناسی منتشر شد، محققان دریافتند افرادی که حداقل هفته‌ای یک بار سبزیجات مصرف می‌کنند کمتر از دیگران در معرض ابتلا به انواع سرطان قرار می‌گیرند.

گل کلم سرخ‌شده بسیار خوش‌طعم و البته زودهضم است. همچنین می‌توانید این نوع سبزی را بخارپز و له کنید و همراه سوپ کم‌نمک مرغ مصرف کنید.

۱۱. چغندر؛ بهبود‌دهنده جریان خون

چغندر حاوی آنتی‌اکسیدان‌هایی چون بتالین است. بتالین که موجب رنگ قرمز چغندر می‌شود، خواص ضدالتهابی دارد. همچنین چغندر سرشار از نیترات است که در بازشدن رگ‌ها و بهبود جریان خون نقش دارد.

چغندر را بپزید، بخارپز کنید یا با غذای خوش‌طعم حمص ترکیب کنید و از طعم عالی آن لذت ببرید.

۱۲. گردو؛ بهترین پروتئین گیاهی

۲۸ گرم گردو نیاز روزانه بدن به اسیدهای چرب ALA را برطرف می‌کند. این نوع اسید چرب نوعی اسید چرب امگا ۳ است که برای سلامت قلب مفید است و در عین حال بهترین جایگزین پروتئین گوشتی محسوب می‌شود. مصرف پروتئین گیاهی از مصرف چربی‌های اشباع‌شده می‌کاهد.

گردو را می‌توانید با غذاهای مختلفی چون فسنجان یا کباب‌بادمجان مصرف کنید. اما برای مصرف آسان‌تر آن بهتر است گردو را خرد کنید و با جوی دوسر، سالاد و انواع اسموتی‌ها استفاده کنید.

۱۳. کلم‌برگ

کلم‌برگ یا کلم کیل نوعی کلم خوش‌طعم است که طرف‌داران بسیاری دارد. این کلم سرشار از مواد مغذی است. طعم کلم‌برگ بر اثر سرما تغییر می‌کند و شیرین‌تر می‌شود. ۱ فنجان کلم‌برگ خردشده فقط ۸ کالری دارد، اما منبع عالی ویتامین‌های A و C و K و همچنین ماده معدنی مگنز است.

می‌توانید از کلم‌برگ خام در سالاد استفاده کنید یا آن را تفت دهید و درون سوپ بپزید. ساقه سفت کلم‌برگ را هم می‌توانید نازک برش بزنید و با خوراکی‌های نسبتا شیرین مانند هویج یا سیب مخلوط و مصرف کنید. یکی از مزایای کلم‌برگ این است که وقتی به آن سس بزنید و کمی صبر کنید، برگ‌هایش به‌جای پژمرده‌شدن، نرم‌ و خوشمزه‌تر می‌شوند.

۱۴. بامیه

بامیه گیاه گرمسیری و محبوب اهالی جنوب ایران است. این سبزی معمولا سرخ‌شده مصرف می‌شود، اما خوردن این گیاه به‌ روش‌های دیگر هم عالی است. آشپزهای سراسر دنیا ویژگی غلیظ‌کنندگی دانه‌های بامیه را دوست دارند و از آن برای درست‌کردن انواع خورش و غذاهایی چون گامبوی لوئیزیانا بهره می‌برند. بهتر است بامیه را کمی تفت دهید و استفاده کنید.

بامیه کم‌کالری اما سرشار از ویتامین‌های K و C و منبع خوبی از فیبر و فولات است. موقع خرید بامیه، بامیه‌هایی بخرید که به رنگ سبز روشن‌اند و اندازه آنها از ۱۰ سانتی‌متر بیشتر نیست. همچنین وقتی آنها را در دست می‌گیرید، باید سفت باشند.

کلام آخر

با بهره‌گیری از خوراکی‌های فصل پاییز نه‌تنها از بیماری‌های پاییزی دور می‌مانید، بلکه از طعم عالی این خوراکی‌ها لذت می‌برید. شما چه نوع خوراکی‌هایی را می‌شناسید که مناسب این فصل‌اند؟ خوشحال می‌شویم نظرتان را با ما در میان بگذارید.

بیاموزید که چگونه اعتماد به نفس داشته باشید و خجالت را کنار بگذارید تا از موفقیت‌های جدید خود لذت ببرید

هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر

بدن هر فرد از نظر اندازه و شکل با بدن دیگری متفاوت است. تیپ بدنی افراد پس از بلوغ مشخص می‌شود، اما ممکن است با توجه به میزان فعالیت، عادات غذایی، سبک زندگی و تغییرات هورمونی تغییر کند. در این مقاله انواع تیپ بدنی را بررسی می‌کنیم، پس همراهمان بمانید.

معنی تیپ بدنی چیست؟

تیپ بدنی هر فرد با توجه به توزیع چربی و عضله در بدنش مشخص می‌شود. برخی افراد قد کشیده و اندام لاغری دارند، در حالی که انحنای بدن سایرین بیشتر است. به‌ همین شکل افزایش وزن برای برخی افراد دشوار است، در حالی که سایرین به‌سختی وزن کم می‌کنند.

انواع تیپ بدنی مردان

در دهه ۴۰ میلادی، روان‌شناسی به‌اسم ویلیام اچ. شلدون مفهوم انواع تیپ های بدنی یا سوماتوتیپ‌ها را مطرح کرد. برخی افراد فکر می‌کنند این نوع دسته‌بندی فقط مختص مردان است، اما می‌توان با توجه به آن انواع تیپ بدنی خانم ها را نیز تعریف کرد. بر اساس این دسته‌بندی تیپ‌های بدنی، با توجه به میزان لاغری فرد یا سهولت ذخیره چربی در بدن، افراد در ۳ دسته متفاوت قرار می‌گیرند.

۱. تیپ بدنی اکتومورف

افرادی با این تیپ بدنی ظاهری لاغر و کشیده دارند و حجم چربی و عضله آنها کمتر است و به‌سختی می‌توانند وزن اضافه کنند. آنها حتی ممکن است غذای زیادی بخورند اما ظاهرشان تغییر نکند و اغلب افزایش وزن برایشان بزرگ‌ترین هدف در زندگی است. مدل‌های دنیای مد تیپ بدنی اکتومورف دارند.

۲. تیپ بدنی آندومورف

تیپ بدنی اندومورف در افرادی دیده می‌شود که ذخیره‌ چربی و عضله بیشتری دارند و راحت وزن اضافه می‌کنند. بااین‌حال آنها همیشه اضافه‌وزن ندارند. حتی اگر فردی با این تیپ بدنی وزن اضافه کند، ممکن است همچنان لاغرتر از واقعیت به نظر برسد.

اندومورف بودن به این معنا نیست که محکوم به ضعیف‌بودنید. شما همچنان می‌توانید کاملا قوی به نظر برسید و مانند افراد بزرگ‌تر و عضلانی‌تر سالم باشید و اندام متناسبی داشته باشید. اما اگر می‌خواهید وزن خود را افزایش دهید، باید بیشتر از قبل غذا بخورید. مریلین مونرو و بازیکنان مهاجم فوتبال آمریکایی نمونه افرادی با تیپ بدنی آندومورف هستند.

۳. تیپ بدنی مزومورف

افراد ورزشکار و قوی چنین تیپ بدنی دارند. آنها اضافه‌وزن یا کمبود وزن ندارند. افرادی که مزومورف هستند راحت‌تر از دو تیپ دیگر می‌توانند به فرم بدنی خوب برسند. عضله‌سازی و چربی‌سوزی برای این تیپ افراد نسبتا ساده است. شناگران و بازیکنان والیبال جزو این دسته هستند.

انواع تیپ بدنی ترکیبی

۱. اکتو مزومورف

این تیپ بدنی به‌خصوص در دنیای ورزشکاران دیده می‌شود که بدن‌هایی زیبا و تحسین‌برانگیز دارند. در حقیقت زنان و مردان با تیپ بدنی اکتومزومورف تناسب اندام دارند. این افراد لاغر و چابک هستند و بدنی عضلانی دارند. نیم‌تنه آنها نیز به‌شکل حرف V انگلیسی است و پاها و بازوهای قوی (نه حجیم) دارند.

۲. مزو اندومورف

در بین انواع تیپ بدنی ترکیبی، مزو اندومورف شایع‌ترین است. بسیاری از بدنسازان و ورزشکاران ورزش‌هایی که برخورد بدن در آنها رایج است (مانند فوتبال) این تیپ بدنی را دارند. مشخصات این فرم بدنی بازوها و پاهای قطور و قفسه سینه پهن است. بدن این افراد آب و یک لایه چربی را بالای عضلاتشان حفظ می‌کند.

۳. اکتو اندومورف

معمولا این ترکیب بدنی اکتسابی است، یعنی کسی با ترکیب بدنی اکتومورف به‌سبب تغذیه نامناسب، بی‌تحرکی یا ترکیبی از این دو چربی زیادی به بدنش اضافه کرده است. این افراد معمولا دست‌وپاهای گوشتی کشیده و استخوان‌بندی ریزی دارند و میان‌تنه‌شان نرم و سینه‌هایشان افتاده است.

انواع تیپ بدنی خانم ها

حجم چربی بدن زنان بیشتر از مردان است. بدن آنها همچنین به‌علت داشتن لگن پهن‌تر، و سینه‌ و باسن و ران‌های بزرگ‌تر انحنای بیشتری دارد. در ادامه، انواع تیپ بدنی خانم ها را بررسی کرده‌ایم.

۱. مثلثی یا گلابی‌شکل

شانه افرادی با این تیپ بدنی از لگنشان باریک‌تر است. بیشترین توزیع وزن این افراد در بخش باسن، ران‌ها و لگن‌ است.

۲. مثلث معکوس

زمانی که نیمه پایینی بدن کوچک‌تر از نیمه بالایی است و شانه‌ها از لگن عرض بیشتری دارند، نوع تیپ بدنی مثلث معکوس است. افراد با این تیپ بدنی در قسمت بالایی بدن و نواحی شکم وزن اضافه می‌کنند. آنها همچنین قفسه سینه بزرگ‌تر و لگن باریک دارند.

۳. مستطیلی

عرض لگن و شانه این افراد یکسان است و دور کمر آنها کوچک و نسبتا هم‌اندازه سایر قسمت‌های بدنشان است.

۴. ساعت شنی

زمانی که نیمه بالایی و پایینی بدن عرض یکسانی داشته باشد، فرم بدن ساعت شنی است. کمر این افراد از قفسه سینه و لگنشان کوچک‌تر است.

۵. بیضی یا سیبی‌شکل

یکی دیگر از انواع تیپ بدنی بیضی یا سیبی‌شکل است. در این فرم بدن، نیمه‌های پایینی و بالایی بدن باریک‌اند. افراد با این تیپ بدنی، در قسمت شکم و قفسه سینه وزن اضافه می‌کنند و پاهای باریک دارند.

چه عواملی شکل بدن را مشخص می‌کنند؟

تغییر میزان فعالیت بدنی و رژیم غذایی ممکن است روی شکل بدن فرد اثر بگذارد. مثلا اگر فردی تیپ اکتومورف دارد و می‌خواهد وزن اضافه کند، با وجود نیاز به تلاش بیشتر می‌تواند با رعایت یک رژیم غذایی مناسب و برنامه منظم ورزشی به این هدف برسد.

چطور تصویر ذهنی بهتری از بدن خود بسازیم؟

گاهی افراد از شکل بدن خود رضایت ندارند. مثلا فردی که بدن او انحنای بیشتری دارد، آرزو می‌کند که بدن مستطیلی‌شکل داشته باشد یا برعکس. شبکه‌های اجتماعی مخصوصا باعث شده‌اند که افراد دنبال شکل یا تیپ بدنی ایدئال باشند، اما در واقع چنین چیزی وجود ندارد و سلامت جسم مهم‌ترین چیزی است که باید به آن توجه کنید.

اگر می‌خواهید تصور بهتری از ظاهر بدن خود داشته باشید، این نکات را در نظر بگیرید:

• به‌ یاد داشته باشید که زیبایی الزاما ظاهری نیست.
• با افرادی معاشرت کنید که ذهنیت مثبت دارند.
• از خودانتقادی پرهیز کنید.
• لباس‌های راحت بپوشید که اعتماد‌به‌نفس شما را افزایش دهند.
• کمتر تحت‌تأثیر ظاهر افراد در شبکه‌های اجتماعی قرار بگیرید، چون اکثر اوقات واقعیت را نشان نمی‌دهند.

مهم‌ است به این باور برسید که هر بدنی با هر شکلی زیبا و متفاوت است و ظاهر بدن هر فرد فقط تا حدی او را توصیف می‌کند. در صورت ابتلا به اختلال خودزشت انگاری حتما از متخصص کمک بگیرید.

چطور تیپ بدنی خود را تشخیص دهیم؟

در ادامه، تستی برای تشخیص تیپ بدنی نوشته‌ایم که شامل سؤالات سه‌گزینه‌ای است. یادداشت کنید که جوابتان چند بار الف، ب یا ج بوده است. اگر اکثر پاسخ‌های شما الف باشند، تیپ بدنی شما اکتومورف است و اگر بیشتر از همه گزینه ب یا ج را انتخاب کرده‌اید، به‌ترتیب مزومورف یا آندومورف هستید.

اگر تعداد پاسخ‌هایتان برای ۲ گزینه نسبتا یکسان است، مثلا ۵ و ۵ یا حتی ۶ و ۴، احتمالا تیپ بدنی ترکیبی دارید. مثلا اگر پاسخ‌هایتان بین گزینه‌های الف و ب تقسیم شده باشند، تیپ بدنی اکتو مزومورف دارید و اگر گزینه ب و ج را تقریبا برابر انتخاب کرده باشید، مزو اندومورف هستید. تعداد پاسخ‌های برابر یا تقریبا برابر بین دو گزینه الف و ج نیز نشان می‌دهد که تیپ بدنی اکتو اندومورف دارید.

تست تیپ بدنی

۱. وقتی در آینه به بدن خود نگاه می‌کنید، کدام یک از بخش‌های زیر برجسته‌ترین به‌ نظر می‌رسند؟

الف) استخوان
ب) عضله
ج) چربی

۲. شانه‌هایتان در مقایسه با باسنتان چطورند؟

الف) عرض شانه‌هایم از باسنم کمتر است.
ب) عرض آنها تقریبا به‌اندازه باسنم است.
ج) عرض شانه‌هایم از باسنم بیشتر است.

۳. کدام‌یک از اشیای زیر بیشتر شبیه بدن شما هستند؟

الف) مداد
ب) ساعت شنی
ج) گلابی

۴. اگر یک مچ دست خود را با انگشت میانه و شست دست دیگرتان بگیرید:

الف) انگشت میانه و شستم اندکی روی هم قرار می‌گیرند.
ب) انگشت میانه و شستم به‌سختی به هم می‌رسند.
ج) انگشت میانه و شستم به هم نمی‌رسند.

۵. اگر بخواهید وزن خود را افزایش دهید، کدام جمله تلاشتان را بهتر توصیف می‌کند؟

الف) افزایش عضله یا چربی بدنی برای من سخت است.
ب) به‌راحتی می‌توانم وزن کم یا اضافه کنم.
ج) افزایش وزن برای من راحت است، اما به‌سختی می‌توانم وزن کم کنم.

۶. در نوجوانی یا جوانی که کامل قد کشیده بودید، چه ظاهری داشتید؟

الف) بدنم کشیده و لاغر به‌ نظر می‌رسید.
ب) بدنم قوی و توپر به‌ نظر می‌رسید.
ج) بدنم تنومند و نرم به نظر می‌رسید.

۷. اگر منظم ورزش کنید و سپس چند ماه ورزش نکنید، چه اتفاقی برای بدنتان می‌افتد؟

الف) سریعا از حجم عضلات بدنم کم می‌شود.
ب) بدنم تغییر چندانی نخواهد کرد.
ج) بدنم خیلی نرم می‌شود و حتی ممکن است وزن زیاد کنم.

۸. وقتی شلوار جین چسبان می‌بپوشید، کجای بدنتان بیشتر به شلوار می‌چسبد؟

الف) اصلا نمی‌چسبد و حتما باید از کمربند استفاده کنم.
ب) ران‌های عضلانی‌ام به شلوار می‌چسبند و کمی پوشیدنش را سخت می‌کنند.
ج) شلوار به شکم یا باسنم می‌چسبد.

۹. وقتی غذایی با کربوهیدرات فراوان می‌خورید (مثلا یک بشقاب پاستا یا چندین برش پیتزا)، بعد از آن چه احساسی دارید؟

الف) مانند همیشه‌ام و مشکلی ندارم.
ب) در کل احساس خوبی دارم، اما احساس می‌کنم عضلات شکمم خیلی سفت هستند یا شکمم پر است.
ج) اکثر اوقات چند ساعت پس از آن احساس خستگی یا نفخ می‌کنم.

۱۰. استخوان‌بندی شما چطور است؟

الف) استخوان‌بندی ریزی دارم.
ب) استخوان‌بندی متوسطی دارم.
ج) استخوان‌بندی نسبتا درشتی دارم.

جمع‌بندی

بدن هرکسی منحصربه‌فرد است. با‌این‌حال می‌توان افراد را از نظر شکل بدن در دسته‌های گوناگون قرار داد. اکتومورف، آندومورف و مزومورف انواع تیپ بدنی هستند که هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند. متأسفانه گاهی برخی افراد از شکل بدن خود راضی نیستند که در چنین شرایطی باید حتما به متخصص مراجعه کنند و خودسرانه رژیم غذایی‌شان را تغییر ندهند.

شما بگویید

کدام‌یک از انواع تیپ بدنی که در این مقاله معرفی کردیم، بهتر شما را توصیف می‌کند؟ نظر خود را با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید. همچنین اگر این مطلب برایتان مفید بود، می‌توانید آن را برای دوستان خود نیز ارسال کنید.

اگر طرف‌دار نگهداری حیواناتی مثل گربه هستید، شاید اسم بیماری توکسوپلاسموز به گوشتان خورده باشد. این بیماری نوعی عفونت انگلی است که انگلی به همین نام عامل ایجادش است. اصلی‌ترین علت ابتلا به توکسوپلاسموز تماس با مدفوع گربه آلوده به این انگل است، اما می‌دانید سایر روش‌های ابتلا به توکسوپلاموز چیست و چه علائم و راه درمانی دارد؟ ‌برای کسب اطلاعات بیشتر در این باره تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.

توکسوپلاسموز چیست؟

توکسوپلاسموز نوعی بیماری عفونی است که به‌سبب انگل توکسوپلاسما گاندی (Toxoplasma gondii) ایجاد می‌شود. این انگل در مجرای گوارشی گربه زاد و ولد می‌کند. انسان با تماس مستقیم یا غیرمستقیم با مدفوع گربه یا مصرف گوشت نیم‌پز می‌‌تواند به این بیماری مبتلا شود. بیشتر افراد در زمان ابتلا به عفونت علائمی ندارند، اما زمانی که سیستم ایمنی به انگل حمله می‌کند، انگل کیست‌هایی در بدن ایجاد می‌کند و می‌تواند غیرفعال داخل این کیست‌ها زندگی کند. با گذشت زمان و مساعدشدن شرایط انگل دوباره فعال می‌شود و می‌تواند شما را بیمار کند.

انواع روش‌های ابتلا به توکسوپلاسموز

معمولا از طریق تماس با چیزهای آلوده به انگل تکسوپلاسموز به این بیماری مبتلا می‌شویم، از جمله:

• تمیزکردن فضولات گربه؛
• باغبانی در خاکی که گربه در آن مدفوع کرده است؛
• نوشیدن آب نجوشیده یا تصفیه‌نشده؛
• مصرف میوه‌ و سبزیجات نشسته؛
• مصرف گوشت نیم‌پز یا گوشتی که به‌خوبی در یخچال نگهداری‌ نشده است.

توکسوپلاسموز مسری نیست، اما خانم باردار می‌تواند آن را به نوزاد خود منتقل کند. همچنین بیماری از طریق پیوند عضو یا دریافت خون منتقل می‌شود هرچند این موارد نادرند.

میزان شیوع توکسوپلاسموز

به نظر می‌رسد در دنیا از هر ۳ نفر ۱ نفر به انگل توکسوپلاسموز آلوده باشد، اما بیشتر این افراد علائمی ندارند.

علائم توکسوپلاسموز

از آنجایی که انگل در بدن شما پنهان می‌شود، ممکن است علائم آن در ابتدای ایجاد عفونت یا بعدا بروز کنند. بعضی افراد بعد از ورود اولیه انگل به بدن علائمی شبیه آنفولانزا دارند، اما در بیشتر موارد سیستم ایمنی بدون ایجاد علامت عفونت اولیه را از بین می‌برد.

زمانی‌ که انگل در کیست پنهان و غیرفعال می‌شود، علائمی ندارید و حتی با فعالیت مجدد انگل ممکن است علامتی نداشته باشید. اما اگر سیستم ایمنی بدن شما ضعیف باشد، ممکن است علائم ابتلا به عفونت اولیه را داشته باشید. همچنین علائم توکسوپلاسموز با توجه به محل فعالیت انگل متفاوت است و بر اساس اینکه عفونت جدید است، دوباره فعال شده یا مادرزادی است علائم متفاوتی بروز می‌کنند.

۱. علائم توکسوپلاسموز چشمی

این عفونت در یک یا هر دو چشم ایجاد می‌شود و در نوجوانان و افرادی که با این بیماری به دنیا آمده‌اند شایع است. در موارد نادر، علائم در اولین مواجهه با انگل ایجاد می‌شود و علائم مختلفی دارد از جمله:

۲. علائم توکسوپلاسموز حاد

توکسوپلاسموز حاد در پاسخ به عفونت اولیه ناشی از انگل ایجاد می‌شود و ممکن است علائمی شبیه علائم آنفولانزا ایجاد کند، از جمله:

• تب؛
• خستگی؛
• درد عضلانی؛
• درد یا ورم گره‌های لنفاوی گردن یا زیربغل؛
• گلودرد؛
• بزرگ‌شدن کبد و طحال؛
• توکسوپلاسموز چشمی.

۳. علائم توکسوپلاسموز دوباره‌فعال‌شده

اگر سیستم ایمنی ضعیف دارید، ممکن است انگل در زمانی که بدن شما توانایی مبارزه با عفونت را ندارد، دوباره فعال شود. این اتفاق ممکن است برای مبتلایان به ایدز، سرطان یا افرادی بیفتد که از داروهای سرکوب ایمنی استفاده می‌کنند. فعالیت مجدد توکسوپلاسموز معمولا علائم مربوط به مغز و ستون فقرات (سیستم عصبی مرکزی) را به همراه دارد، از جمله:

• سردرد؛
• گیجی؛
• تشنج؛
• تب؛
• فلج صورت؛
• تغییر دید؛
• بی‌حسی؛
• ضعف یا ازدست‌دادن مهارت حرکتی؛
• آنسفالی توکسوپلاسمی؛
• کما.

۴. علائم توکسوپلاسموز مادرزادی

توکسوپلاسموز مادرزادی از مادر باردار به جنین منتقل می‌شود. بعضی از نوزادان در بدو تولد هیچ علائمی ندارند، اما ممکن است علائم به‌مرور نمایان شوند از جمله:

• یرقان؛
• جوش؛
• بزرگ‌شدن کبد و طحال؛
• کاهش بینایی، درد چشم یا حساسیت به نور؛
• تجمع کلسیم در مغز؛
• جمع‌شدن مایع در مغز؛
• کوچک‌ یا بزرگ‌شدن اندازه سر؛
• تشنج؛
• تغذیه ضعیف،
• ورم گره لنفاوی؛
• وزن کم هنگام تولد؛
• تأخیر در رشد مهارت حرکتی؛
• تأخیر یا تفاوت در یادگیری؛
• توکسوپلاسموز چشمی؛
• کاهش شنوایی؛
• ناتوانی ذهنی.

عوارض توکسوپلاسموز

همه افراد ممکن است به این بیماری مبتلا شوند، اما بیشتر افراد علائمی ندارند. در واقع معمولا بدون اینکه شما اطلاعی داشته باشید، بدن شما با انگل مبارزه می‌کند. توکسوپلاسموز بیشتر برای خانم‌های باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مثل افراد مبتلا به ایدز یا سرطان، خطرناک است.

همچنین ممکن است اندام‌های مختلف بر اثر این بیماری آسیب ببینند، از جمله:

• قلب؛
• کبد؛
• پانکراس؛
• روده بزرگ؛
• بیضه.

هرچند این انگل برای تولیدمثل به گربه نیاز دارد، به نظر نمی‌رسد که داشتن گربه حتما ابتلا به این عفونت را افزایش دهد.

توکسوپلازموز در بارداری

اگر در دوران بارداری یا کمی قبل از آن دچار توکسوپلاسموز شوید، انگل می‌تواند از طریق جفت به جنین منتقل شود. این مسئله خطر سقط، مرده‌زایی یا مشکلات جدی مربوط به جنین را افزایش می‌دهد. بعضی از عوارض تولد با توکسوپلاسموز مشکلات بینایی، کوری، تأخیر رشد و مشکلات یادگیری‌اند.

توکسوپلاسموز و نقص ایمنی

اگر ایدز یا سرطان دارید یا از داروهای سرکوب‌کننده ایمنی استفاده می‌کنید، سیستم ایمنی شما نمی‌تواند با عفونتی مثل توکسوپلازموز مبارزه کند. عفونت جدید یا فعال‌شدن مجدد عفونت ممکن است عوارض خطرناکی برای افرادی با سیستم ایمنی ضعیف ایجاد کند.

اگر در گذشته توکسوپلاسموز داشته‌اید، این انگل درون کیست‌هایی در بدن شما زندگی می‌کند. زمانی که سیستم ایمنی شما ضعیف است، انگل می‌تواند دوباره فعال شود و شما را‌ بیمار کند. توکسوپلاسموز درمان‌نشده می‌تواند موجب آسیب‌دیدن اندام افرادی با نقص ایمنی شود. این مسئله حتی ممکن است موجب مرگ شود.

تشخیص توکسوپلاسموز

برای تشخیص توکسوپلاسموز ممکن است پزشک معاینه فیزیکی انجام دهد و درباره علائمتان سؤال کند. همچنین ممکن است با انجام آزمایش توکسوپلاسموز تشخیص داده شود. شاید پزشک برایتان آزمایش خون، نمونه‌گیری و تصویربرداری تجویز کند و در صورت بارداری، آزمایش آمینوسنتز و سونوگرافی بنویسد. در آزمایش خون با استفاده از آنتی‌بادی حضور انگل مشخص می‌شود. اگر جواب آزمایش مثبت شد، یعنی در حال حاضر عفونت فعال انگل را دارید. همچنین می‌توان از آزمایش مولکولی برای بررسی دی‌ان‌ای انگل استفاده کرد.

درمان توکسوپلاسموز

این بیماری با ترکیبی از داروهای ضدانگل و آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود. این داروها از رشد و تولیدمثل انگل در بدن جلوگیری می‌کنند. همچنین برای کاهش عوارض جانبی داروهای ضدانگل فولینیک اسید تجویز می‌شود. معمولا برای درمان توکسوپلاسموز افرادی که علائمی ندارند یا سیستم ایمنی‌شان ضعیف نیست اقدامی انجام نمی‌شود. درمان تنها زمانی که انگل فعال است انجام می‌شود و نمی‌توان کیست حاوی انگل را از بین برد.

دارویی‌های تجویزی

معولا برای درمان توکسوپلاسموز از داروهای مختلفی استفاده می‌شود، از جمله:

• پیریمیتامین؛
• سولفادیازین؛
• آتوواکون؛
• اسپیرامایسین؛
• تریمتوپریم-سولفامتوکسازول؛
• کلینداماسین؛
• لوکوورین.

دوره درمان

بیشتر دوره‌های درمان توکسوپلاسموز ۲ تا ۶ هفته زمان می‌برند، اما ممکن است بعد از چند روز حالتان بهتر شود. از طرفی حدود ۳ هفته تا ۶ ماه زمان می‌برد که آسیب‌های مغزی ناشی‌ از انگل کاملا بهبود یابند.

پیشگیری از توکسوپلاسموز

آماده‌کردن مناسب غذا و شستن دست‌ها از مهم ترین نکات پیشگیری از توکسوپلاسموز هستند. همچنین بهتر است این نکات را رعایت کنید:

• قبل از مصرف گوشت به‌خوبی آن را منجمد کنید و بپزید؛
• قبل از مصرف میوه‌های و سبزیجات به‌خوبی آنها را بشویید یا پوست بگیرید؛
• تخته برش، پیشخوان و ظرف‌ها را به‌خوبی با آب و صابون بشویید؛
• شیر غیرپاستوریزه مصرف نکنید؛
• غذاهای دریایی خام یا نیم‌پز مصرف نکنید؛
• آب تصفیه‌نشده ننوشید؛
• موقع کار با خاک و ماسه دستکش دست کنید و بعد از کار دست‌تان را با آب و صابون بشویید؛
• گوشت خام و نیم‌پز به گربه ندهید؛
• محل زندگی گربه را روزانه تمیز کنید. برای این کار دستکش دست کنید و بعد از آن دست‌تان را با آب و صابون بشویید؛
• گربه را فقط در خانه نگه دارید.

اگر باردارید یا سیستم ایمنی ضعیفی دارید، موارد زیر را رعایت کنید:

• در صورت امکان خودتان ظروف گربه را عوض نکنید؛
• اگر لازم است ظروف گربه را عوض کنید، دستکش دست کنید و بعد از آن دست‌هایتان را با آب و صابون بشویید؛
• از آوردن گربه جدید یا گربه ولگرد خودداری کنید.

سؤالات رایج

۱. آیا توکسوپلاسموز کامل از بین می‌رود؟

خیر. به دلیل ایجاد کیست، این بیماری کامل درمان نمی‌شود. دارو می‌تواند عفونت فعال را درمان کند، اما کیست را از بین نمی‌برد. اگر سیستم ایمنی سالمی داشته باشید، کیست نباید دوباره فعال شود. اما اگر سیستم ایمنی شما ضعیف باشد یا توکسوپلاسموز مادرزادی داشته باشید، انگل می‌تواند در آینده دوباره فعال شود و شما را بیمار کند.

۲. در صورت ابتلا به توکسوپلاسموز چطور از خودم مراقبت کنم؟

اگر توکسوپلاسموز شما تشخیص داده شد، به علائمتان دقت کنید. اگر کودک شما دچار توکسوپلاسموز مادرزادی است با پزشک اطفال صحبت کنید و روند درمان مناسب را در پیش بگیرید.

۳. چطور متوجه شوم گربه‌ام توکسوپلاسموز دارد؟

برخلاف انسان، معمولا علائم توکسوپلاسموز در گربه نمایان نمی‌شود. اگر در این باره سؤالی دارید، از دام‌پزشک بپرسید.

۴. اگر باردار باشم یا سیستم ایمنی ضعیفی داشته باشم با گربه‌ام چه‌کار کنم؟

در این شرایط نیازی نیست گربه را از خانه بیرون کنید. می‌توانید برای کاهش احتمال ابتلا به توکسوپلاسموز نکات ایمنی را کنید.

شما بگویید

شما چقدر با توکسوپلاسموز آشنایی دارید؟‌ آیا تابه‌حال به این بیماری مبتلا شده‌اید؟‌ در صورت تمایل، می‌توانید تجربه و نظرتان را در قسمت ارسال دیدگاه برایمان بنویسید و این مطلب را از طریق شبکه‌های اجتماعی با دوستانتان به اشتراک بگذارید.

گامی برای تسلط شما بر مهارت‌های برقراری ارتباط

هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر

سال‌ها قبل به والدین توصیه می‌شد در رفتار با کودکان مقتدر باشند، اما با ظهور سبک‌های مختلف فرزندپروری مرز بین والدبودن و دوست‌بودن روزبه‌روز کم‌رنگ‌تر شده است. رفتار درست چیست؟ آیا باید با فرزندتان دوست باشید؟ در این مقاله به این سؤال پاسخ می‌دهیم و عوارض دوست‌بودن بیش‌ از حد با فرزند را می‌گوییم. با ما همراه باشید.

شکل صحیح رابطه والدین با فرزندان

بیشتر متخصصان معتقدند که والدین باید با فرزندان خود رفتار دوستانه‌ای داشته باشند، اما همچنان نقش والدی خود را حفظ کنند و به اصول و قوانین خود پایبند باشند. به‌عقیده کارشناسان، بچه‌ها برای رشد و زندگی سالم به محدودیت، قوانین و راهنمایی والدین خود نیاز دارند و دوست‌بودن بیش‌ از حد با کودکان مانع از وضع قوانین و محدودیت‌ها در زمینه‌های مختلف می‌شود.

دوست‌بودن با فرزندان چه عوارضی دارد؟

بسیاری از والدین فکر می‌کنند اگر با فرزندشان دوست باشند، تربیت کودک آسان‌تر می‌شود و فرزندشان بیشتر به حرف‌های آنها گوش می‌دهد. یکی از مهم‌ترین بخش‌های تربیت فرزند تعیین محدودیت‌ها و قوانین در زمینه‌های مختلف است. رابطه دوستانه با فرزند ممکن است باعث شود والدین قوانینی برای کودک وضع نکنند و بخواهند صمیمی‌تر با او رفتار کنند. این کار ممکن است مشکلاتی برای والدین و فرزندان ایجاد کند که در ادامه بعضی از آنها را مطرح کرده‌ایم.

۱. ازدست‌دادن اقتدار والدین

یکی از عوارض دوستی بیش‌ از حد با فرزندان ازدست‌دادن اقتدار والدین است. فرزندان برای آرامش خاطر به اقتدار والدین نیاز دارند، آنها نیاز دارند بدانند همیشه مراقبشان هستید و بر امور مسلطید. دوست‌بودن بیش‌ از حد با فرزند باعث می‌شود نقش محافظ شما در ذهن آنها کم‌رنگ شود و این باعث بی‌قراری و اضطراب کودکان می‌شود.

فرزندان به والدینی نیاز دارند که در عین صمیمیت و دوستی، گاهی برایشان خط‌ونشان بکشند، به درخواستشان نه بگویند و نصیحتشان کنند. گرچه ممکن است گاهی فرزندان به‌خاطر وجود حدومرزها و قوانین تعیین‌شده عصبانی یا ناراحت شوند، درنهایت حفظ اقتدار و تعیین محدودیت در عین دوستی و صمیمیت باعث استحکام بیشتر رابطه والدین و فرزندان می‌شود.

۲. تنش در رابطه والدفرزندی

تلاش برای صمیمیت بیش‌ از حد با فرزندتان ممکن است گاهی فشار غیرضروری زیادی به او وارد کند، فشاری که متناسب با سن و قدرت درک او نیست. طبق پژوهشی در این زمینه، وقتی مادران مجرد اطلاعاتی مانند جزئیات مالی یا افکار منفی درباره همسر سابقشان را با دخترانشان در میان می‌گذارند، این کارشان باعث نزدیک‌ترشدن آنها به هم و رابطه صمیمانه‌تر نمی‌شود، بلکه منجر به ناراحتی روانی دختران می‌شود.

دلایلی که نباید با فرزندتان دوست باشید

۱. مانع استقلال فرزند می‌شود

آنا فروید، دختر زیگموند فروید، بنیان‌گذار روان‌شناسی روان‌کاوانه کودک بود. وقتی صحبت از دوستی والدین با فرزندانشان می‌شود، فروید می‌گوید: «وظیفه والدین، به‌خصوص مادر، این است که فرزندش را رها و آزاد بگذارد.»

به‌عقیده او، والدین باید مانند پرندگان مادر پروازکردن و زندگی مستقل را به فرزندانشان بیاموزند. او پیوند سالم بین والدین و فرزند را پیوندی دوستانه برنمی‌شمرد، بلکه آن را پیوندی می‌دانست که مادر و پدر با هوشیاری فرزندشان را گام‌به‌گام به سوی خودکفایی سوق دهند.

به‌اعتقاد آنا فروید، مادران و پدرانی که هدفشان تربیت فرزندان مستقل است نباید روابط خیلی صمیمانه با فرزندانشان برقرار کنند، بلکه باید با وقت‌گذراندن با دوستان بزرگ‌سال خود رفتارهای سالم را برای فرزندانشان الگوسازی کنند. فرزندانی که این والدین تربیت می‌کنند در آینده بسیار مستقل و خودکفا هستند. این والدین نقش خود را بسیار گسترده‌تر و مهم‌تر از رفیق‌بودن با فرزندشان می‌بینند.

۲. فرزندان را درگیر مشکلات زندگی می‌کند

همه ما مادران و پدرانی را می‌شناسیم که روابط دوستانه با فرزندان خود را برای ترمیم مشکلات گذشته یا حال خود ایجاد می‌کنند. واقعا هدف از فرزندآوری چیست؟ بسیاری از والدین دوست دارند فرزندشان به تمام اهداف و آرزوهای دست‌نیافته خودشان برسد؛ حال آنکه فرزندان ما باید مطابق خواسته خودشان زندگی کنند و برای رسیدن به آرزوهای خودشان تلاش کنند نه اینکه نسخه‌های ایدئالی از ما باشند.

متأسفانه بسیاری از والدینی که با فرزندشان رابطه دوستانه دارند، ناخوداگاه فرزندشان را در جریان تمام مشکلات زندگی قرار می‌دهند و با این کار به سلامت روان کودک آسیب می‌زنند.

۳. انتظارات بی‌اساس والدین را افزایش می‌دهد

بسیاری از والدینی که با فرزندانشان بیش‌ از حد دوست‌اند، استعداد و علاقه فرزندشان را نادیده می‌گیرند و کورکورانه و برای بچه‌هایشان برنامه‌ریزی می‌کنند. آموزش موسیقی، آموزش خصوصی زبان‌های خارجی مختلف، کلاس فوتبال و کلاس‌های مدیتیشن و یوگا بخشی از این برنامه‌ریزی فشرده‌اند.

این افراد تمام انرژی خود را صرف ساختن رزومه عالی برای فرزندانشان می‌کنند. در حالی که کارشناسان بارها درباره مضرات فعالیت‌های فوق‌برنامه بیش‌ از حد هشدار داده‌اند. مربیان، روان‌شناسان رشد و پزشکان معتقدند برنامه‌ریزی بیش‌ از حد برای فرزندان ممکن است باعث افسردگی کودکان، اضطراب، چاقی، خستگی، تحریک‌پذیری، افکار خودکشی و کاهش خلاقیت آنها شود.

۴. باعث می‌شود فرزندان در آینده خودشیفته شوند

بیشتر والدینی که بیش‌ از حد با فرزندانشان صمیمی‌اند، مدام در حال تعریف و تمجید از دستاوردهای آنها هستند. تعریف و تحسین اثرات خوبی دارند، به‌شرطی که به‌اندازه باشند. تحسین بیش‌ از حد کودکان باعث می‌شود افرادی خودشیفته بار بیایند. این افراد در آینده نیازمند تأیید مداوم‌اند و در صورتی که افراد از آنها تعریف نکنند، سرخورده می‌شوند.

چگونه در رابطه والدفرزندی تعادل ایجاد کنیم؟

هیچ پدر و مادری دوست ندارد احساس دیکتاتوربودن کند. مسلما شما فرزندانتان را دوست دارید، از بودن کنار آنها لذت می‌برید و می‌خواهید با آنها وقت بگذرانید. اینها به‌معنای این نیست که برای رسیدن به این اهداف از نقش والدبودن خود دست بکشید. روش‌هایی وجود دارد که می‌توانید تجربه‌هایی مشابه تجربه‌های دوستان با فرزندتان داشته باشید بدون اینکه وظایف والدینی خود را کنار بگذارید.

در واقع ایجاد رابطه دوستانه با فرزندان بسیار مهم است. محققان دریافته‌اند کودکانی که والدین صمیمی، حمایتگر و همدل دارند درس‌خوان‌ترند و کمتر درگیر دعوا یا مسائل حاشیه‌ای می‌شوند. می‌خواهید بدانید که چطور در با فرزندتان رابطه‌ای صمیمانه و متعادل برقرار کنید؟ مسلما وقتی فرزندتان هنوز کوچک است، همه تصمیمات را شما می‌گیرید، اما هرچه بزرگ‌تر شود، مستقل‌تر و خودمختارتر می‌شود و در این شرایط شما باید مانند مربی عمل کنید، راهنمایی‌اش کنید و به او هم اجازه بدهید در تصمیم‌گیری‌ها سهیم باشد.

البته سنی که در آن باید کم‌کم شروع به عقب‌نشینی کنید تا حد زیادی به میزان بلوغ و مسئولیت‌پذیری کودکان بستگی دارد. نکته قابل‌توجه دیگر این است که در این شرایط نباید او را کاملا آزاد بگذارید، قطعا با بزرگ‌شدن کودک قوانین و حدومرزهایی که برایش تعیین می‌کنید هم تغییر خواهند کرد.

همچنین می‌توانید به دنبال فرصت‌هایی برای گذراندن وقت با هم و انجام کارهایی باشید که هر دو از آنها لذت می‌برید. نکته مهم دیگر اینکه شما نباید تمام نیازهای خود به ارتباط دوستانه را با فرزندتان برآورده کنید؛ رابطه دوستانه با فرزند فقط باید بخشی از روابط دوستانه شما باشد. تقویت روابط صمیمی با دوستان و همسرتان هم اهمیت زیادی دارد. هر هفته زمانی را به وقت‌گذرانی با بزرگ‌سالان اختصاص دهید. انجام این کار به شما این امکان را می‌دهد که روابط باکیفیتی با دیگران برقرار کنید و بیش از حد به فرزندتان وابسته نشوید.

سخن پایانی

درباره رابطه دوستانه والدین با فرزندان قانونی یکسان و قطعی وجود ندارد. بهترین شیوه‌ای که می‌توانید در پیش بگیرید این است که شیوه فرزندپروری خود را با نیازهای فردی هر یک از فرزندانتان تطبیق دهید. بهتر است به‌جای اینکه دوست خوبی باشید، پدر و مادر خوبی باشید.

رابطه شما با فرزندتان چطور است؟ به‌نظرتان دوست‌بودن با فرزند مفید است یا مضر؟ لطفا نظرات و تجربیات ارزشمندتان را با ما و کاربران عزیزمان در میان بگذارید.

تابه‌حال فکر کرده‌اید که دنیای ما قبل از هیاهوی شبکه‌های اجتماعی چگونه بود؟ در دنیای امروزی، تکنولوژی روزبه‌روز بیشتر پیشرفت می‌کند و این پیشرفت‌ها زندگی ما را بهینه و ساده‌تر کرده‌اند، اما مشکلاتی نیز ایجاد کرده‌اند. شبکه‌های اجتماعی بخش قابل‌توجهی از زندگی ما را به خود اختصاص داده‌اند و فاصله‌گرفتن از آنها دلهره‌آور به نظر می‌رسد، اما این کار نوید دگرگونی اساسی را می‌دهد. با ما در این مقاله همراه باشید تا ببینیم چرا باید از شبکه‌های اجتماعی دور شویم و چطور می‌توانیم این کار را انجام دهیم.

چرا باید از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیریم؟

در عصر رسانه‌های دیجیتال، فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی اثرات چشمگیری بر سلامت روان ما می‌گذارد. شبکه‌های اجتماعی طوری طراحی شده‌اند که ما را درگیر خود نگه دارند و دائما مغز ما را با اعلان‌های مختلف شلوغ کنند. احساس می‌کنیم با هر بازدید، لایک و کامنت تأیید شده‌ایم و این احساس مثبت هر بار مقدار کمی دوپامین در مغز ما ترشح می‌کند. هورمون دوپامین مسئول انتقال لذت در سیستم عصبی انسان است. این بمباران مداوم با دوپامین مغز ما را شرطی می‌کند و مثل سایر رفتارهای اعتیادآور است.

فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی فرصتی فراهم می‌کند که از این دور باطل رها شویم و به ذهنمان اجازه می‌دهد دوباره متمرکز شود و شاداب بماند. با دوری از فضای دیجیتال زمانی برای حضور در دنیای واقعی خواهیم داشت. ما وقتی تعاملات اجتماعی واقعی داریم، لذت‌های ساده زندگی را دوباره کشف می‌کنیم و مغزمان از استرس و فشار مقایسه دور می‌شود.

محققان هنوز دقیقا نمی‌دانند که شبکه‌های اجتماعی چقدر بر ما اثر می‌گذارند یا اینکه تأثیرشان بر افراد مختلف چه تفاوت‌هایی دارد، اما کسانی که مدتی از شبکه‌های اجتماعی فاصله گرفته‌اند، می‌گویند در زمان دوری از فضای دیجیتال متمرکزتر و خلاق‌تر بوده‌اند و آرامش بیشتری داشته‌اند.

چه زمانی باید از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیریم؟

محققان می‌گویند وقتی متوجه تغییرات خلقی منفی در خود می‌شوید، زمانش است که از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیرید. آنها نشانه‌های مشخصی را نام می‌برند که به‌کمک آنها می‌توانید میزان درگیری خود با رسانه‌های دیجیتال را بررسی کنید. اگر این علائم را در زندگی روزمره خود می‌بینید، باید بیشتر به سبک زندگی خود توجه کنید. برخی از این نشانه‌ها را در ادامه با هم مرور می‌کنیم.

۱. احساس ناامنی

شبکه‌های اجتماعی اغلب احساس ناامنی و بی‌کفایتی ما را تحریک می‌کنند. ما وضعیت خودمان را با تصویر بی‌نقص زندگی دیگران و دستاوردهایشان مقایسه می‌کنیم و فکر می‌کنیم به‌اندازه آنها موفق، جذاب و ثروتمند نیستیم. این مقایسه خود با دیگران اعتمادبه‌نفس را از بین می‌برد و ما را دچار احساس حسادت می‌کند و از رضایت و شادی ما می‌کاهد.

۲. احساس ناامیدی

ناامیدی یکی از احساسات رایجی است که مردم عصر دیجیتال دچارش می‌شوند. شبکه‌های اجتماعی انتظارات ما از زندگی را بالا می‌برند و ما را مجبور می‌کنند تصویر بی‌نقصی از خود ارائه دهیم. وقتی به میزان دلخواهمان لایک نمی‌شویم یا به عکس‌هایمان توجهی نمی‌شود، احساس ناامیدی و شکست می‌کنیم. ذهن نمی‌تواند احساسات ناشی از فضای دیجیتال و واقعیت را تفکیک کند، بنابراین احساس ناامیدی به زندگی واقعی‌ ما نیز سرایت می‌کند.

۳. احساس خشم

شبکه‌های اجتماعی پر از اخبار بدند. طوفان‌های توییتری، اخبار جنگ، تورم و بسیاری مسائل مشابه احساس عصبانیت و اضطراب اجتماعی ما را افزایش می‌دهند. هجوم گسترده اطلاعاتی که با منفی‌نگری و هیجان همراه است، فشار مضاعفی به ذهن ما وارد می‌کند. همه ما خشم، ترس و نگرانی را در فضای مجازی احساس کرده‌ایم. مواجهه مداوم با اخبار بد ما را در دام چرخه‌ای از پریشانی می‌اندازد که ممکن است تمام ابعاد زندگی ما را تحت‌تأثیر قرار دهد.

۴. بی‌خوابی

شبکه‌های اجتماعی جذاب و اعتیادآورند. این جذابیت، در بسیاری از افراد منجر به بی‌خوابی می‌شود. اگر قبل از خواب سراغ شبکه‌های اجتماعی می‌روید و ساعت‌ها در محتواهای مختلف آنها غرق می‌شوید، باید این نشانه را جدی بگیرید. همه ما مشتاقیم در جریان جدیدترین اتفاقات جهان باشیم و ترس ازدست‌دادن یک محتوای جدید ما را ساعت‌ها مشغول نگه می‌دارد، اما باید بدانیم کمبود خواب مشکلات جدی برای سلامتی ایجاد می‌کند. کم‌خوابی بر سلامت جسمی، روانی و عاطفی ما اثر می‌گذارد. علاوه‌بر این، عملکرد شناختی مغز را نیز مختل می‌کند.

۵. دلخوری اطرافیان

گاهی شبکه‌های اجتماعی رابطه شما با اطرافیانتان را کم‌رنگ می‌کنند. اگر خانواده‌تان بابت زمانی که در شبکه‌های اجتماعی صرف می‌کنید دلخورند یا دوستانتان به شما می‌گویند که به‌قدر کافی به آنها توجه نمی‌کنید، باید این نشانه را جدی بگیرید. انسان نیاز به معاشرت‌های حقیقی دارد؛ به همین دلیل مشاوران پیشنهاد می‌کنند بین دنیای واقعی و فضای دیجیتال تعادل برقرار کنید تا روابطی سالم و مفید داشته باشید.

فواید فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی

فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی فواید زیادی برای سلامت جسم و روح ما دارد. وقتی زمان خود را مدیریت می‌کنیم و مدت حضور در شبکه‌های اجتماعی را آگاهانه محدود می‌کنیم، کمتر در معرض محتواهای آسیب‌زا و اضطراب ناشی از مقایسه خود با دیگران خواهیم بود. محققان ۶۸ دانشجو را بررسی کردند و فهمیدند وقتی افراد از شبکه‌های اجتماعی فاصله می‌گیرند، سلامت روانشان بهبود می‌یابد. مهم‌ترین مزایای دوری از فضای دیجیتال را در ادامه مطرح کرده‌ایم.

۱. بهبود خلق‌وخو

تحقیقات محدودی درباره تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر افراد انجام شده است، اما بر اساس همین تحقیقات محدود هم دوری از رسانه‌های دیجیتال خلق‌وخوی افراد را بهبود می‌دهد. احساس رضایت و شادی نیز با فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی رابطه مستقیم دارد. وقتی زندگی خود را با تصاویر غیرواقعی مقایسه نکنیم، اعتمادبه‌نفس و آرامش بیشتری خواهیم داشت.

۲. مهار اضطراب

وقتی محرک‌های منفی را از زندگی خود حذف می‌کنیم، اضطرابمان کمتر و آرامشمان بیشتر می‌شود. محققان کاهش اضطراب پس از فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی را تأیید کرده‌اند و می‌گویند یکی از راه‌های مهار اضطراب دوری از فضای دیجیتال است. ترس و نگرانی ناشی از خواندن اخبار منفی نیز با دوری از فضای دیجیتال کاهش می‌یابد.

۳. افزایش تمرکز

بیشتر مردم وقتی نمی‌دانند چه کاری باید انجام دهند، سراغ تلفن همراهشان می‌روند و در شبکه‌های اجتماعی می‌چرخند. این کار به‌مرور قدرت تمرکز را کاهش می‌دهد، درنتیجه وقتی کار مهمی دارید دائم حواستان پرت می‌شود. فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی ذهن به‌هم‌ریخته ما را پاکسازی می‌کند.

۴. افزایش خلاقیت

محققان می‌گویند دوری از شبکه‌های اجتماعی خلاقیت شما را افزایش می‌دهد. ما هر روز ذهن خود را پر از محتواهای کوتاه و بی‌فایده می‌کنیم، درنتیجه عملکرد مغزمان کاهش می‌یابد. زمانی که فرصت داشته باشیم سرگرمی‌های مختلف را امتحان کنیم، ذهنمان بهتر کار می‌کند و خلاق‌تر می‌شویم.

۵. ارتباطات اجتماعی مؤثر

طبق تحقیقات، دوری از شبکه‌های اجتماعی مقدار ارتباطات اجتماعی واقعی را افزایش می‌دهد. تعاملات معنادار و واقعی هم سلامت روان ما را بهبود می‌دهد. وقتی با اطرافیان خود گفت‌وگوی واقعی داریم، پیوندهای عاطفی عمیق‌تری ایجاد می‌شوند. این پیوندهای عاطفی به ما فرصت درک متقابل و همدلی با دوستان و خانواده‌ را می‌دهند.

۶. خواب باکیفیت

فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی در شب تأثیر چشمگیری بر بهبود کیفیت خواب دارد. وقتی از هیاهوی محتواهای مختلف دور می‌شویم، می‌توانیم محیطی آرام و مساعد برای استراحت ایجاد کنیم. دوری از شبکه‌های اجتماعی در اواخر شب، از تحریک بیش از حد مغز جلوگیری می‌کند و به ذهنمان اجازه می‌دهد آرام بگیرد. طبق تحقیقات، خواب باکیفیت سلامت روان، انرژی و خلق‌وخوی افراد را بهبود می‌دهد.

۷. بهبود سلامت جسمی

تمام زمانی که در شبکه‌های اجتماعی صرف می‌کنیم، چشم‌های ما به صفحه‌نمایش خیره شده‌اند. علاوه‌بر این وقتی تلفن‌ همراه یا تبلت خود را در دست گرفته‌ایم، شانه‌ها، کتف و گردنمان در زاویه بدی قرار می‌گیرند. ما حواسمان نیست و بدنمان ساعت‌ها و فشار زیادی را تحمل می‌کند. محققان می‌گویند دوری از شبکه‌های اجتماعی برای سلامتی مفید است و دردهای مزمن از جمله سردرد را کاهش می‌دهد.

چطور از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیریم؟

روش‌های متنوعی برای فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی وجود دارد. چه بخواهید زمان خود را مدیریت کنید و چه قصد داشته باشید یک هفته سم‌زدایی از شبکه‌های اجتماعی را امتحان کنید، می‌توانید از این نکات بهره بگیرید. تلاش کنید این روش‌ها را متناسب با شرایط خودتان تنظیم کنید که بهترین نتیجه را بگیرید.

پس از انجام این تمرینات، آماده یک هفته سم‌زدایی خواهید بود. محققان می‌گویند یک هفته برای سم‌زدایی دیجیتال و پاکسازی مغز از فشارهای دنیای مدرن کافی است. می‌توانید یک هفته را بدون هیچ‌کدام از شبکه‌های اجتماعی بگذارنید و ذهنتان را پاکسازی کنید.

۱. سنگ بزرگ برندارید

محققان می‌گویند اگر به‌تدریج از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیرید، احتمال موفقیت‌تان بیشتر است. طبق بررسی‌ها، هرچه ساعات بیشتری از روز را در شبکه‌های اجتماعی بگذرانید، فاصله‌گرفتن از آنها برایتان دشوارتر خواهد بود. سعی کنید با مدیریت زمان به‌تدریج زمان کمتری را صرف فضای دیجیتال کنید.

۲. اعلان‌های خود را خاموش کنید

این کار اولین قدم برای دوری از شبکه‌های اجتماعی است. اعلان‌ها به‌راحتی حواس شما را پرت می‌کنند و مجبور می‌شوید تلفن همراه خود را نگاه کنید. ورود به هر شبکه اجتماعی هم شما را مدتی درگیر می‌کند و زمانتان را هدر می‌دهد.

۳. در یک شبکه اجتماعی بمانید

یک شبکه اجتماعی را برای خود انتخاب کنید و سایر برنامه‌ها را پاک کنید. چرخیدن بین پلتفرم‌های مختلف ترشح دوپامین را افزایش می‌دهد و اعتیادآور است. در این مرحله فقط یک شبکه اجتماعی را در نظر بگیرید و در سایر شبکه‌های اجتماعی فعالیت نکنید.

۴. برنامه‌ریزی کنید

برای خود زمان مشخص تعیین کنید؛ مثلا دو بار در روز ساعت مشخصی را در نظر بگیرید و تنها در همان زمان تلفن همراه خود را نگاه کنید؛ یعنی به‌خاطر خستگی و بی‌حوصلگی سراغ شبکه‌های اجتماعی نروید و تنها در زمان مشخص‌شده محتواهای موردعلاقه‌تان را ببینید.

۵. آگاه باشید

خودآگاهی اساس هر تغییری است. شما با برنامه‌ریزی هدفمند می‌توانید روز خود را مدیریت کنید و زمان بیشتری دور از فضای دیجیتال باشید، پس آگاهانه عمل کنید. در پایان هر روز زمانی را به بررسی رفتارهای خود اختصاص دهید. فکر کنید به اینکه چه زمانی بیشتر مشتاق گردش در شبکه‌های اجتماعی هستید و چه زمانی به کل تلفن همراه خود را فراموش می‌کنید.

بازگشت به شبکه‌های اجتماعی

برای بازگشت به شبکه‌های اجتماعی هم آگاهانه عمل کنید و این کار را مطابق شرایط خودتان انجام دهید. قبل از اینکه دوباره درگیر این رسانه‌ها شوید، کمی به تجربه خود فکر کنید. در چه بخش‌هایی از زندگی‌تان بدون شبکه‌های اجتماعی احساس بهتری داشتید؟ کدام شبکه اجتماعی احساس خشم و اضطراب بیشتری به شما می‌دهد؟ شاید در این مرحله تصمیم بگیرید بعضی از همکاران و آشنایان خود را دیگر در شبکه‌های اجتماعی دنبال نکنید یا برای همیشه یکی از صفحات اجتماعی خود را ببندید. تجربه شما ارزشمندترین دارایی است و بر اساس آن می‌توانید بهترین برنامه را برای خودتان در نظر بگیرید.

محققان پیشنهاد می‌دهند پس از دوره سم‌زدایی، زمان‌های خاصی از روز را به شبکه‌های اجتماعی اختصاص دهید و تنها در همان بازه زمانی کوتاه وقت صرفشان کنید؛ مثلا تنها در زمان قهوه صبحگاهی یا استراحت ناهار در فضای مجازی بچرخید. به این ترتیب در سایر ساعات روز تمرکز بیشتری خواهید داشت و عملکرد ذهنتان نیز متعادل خواهد شد.

سخن آخر

فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی روشی برای استراحت‌دادن به ذهن در دنیای شلوغ و مدرن ماست. هیچ جدول زمانی مشخصی برای این کار وجود ندارد. شما می‌توانید متناسب با شرایط خود، یک روز، یک هفته یا یک ماه از شبکه‌های مجازی دور شوید. فاصله‌گرفتن از شبکه‌های اجتماعی سبب کاهش اضطراب، ناامیدی و خشم می‌شود. علاوه‌بر این، کیفیت خواب و سلامتی جسمی و خلاقیت شما را بهبود می‌دهد.

اگر این مقاله برایتان مفید بود، آن را با دوستان خود به اشتراک بگذارید و نظرتان را برایمان بنویسید.

سلامتی ارزشمندترین دارایی انسان است

تب مدیترانه ای فامیلیال (FMF) نوعی بیماری ژنتیکی نادر است که بیشتر در مردم اطراف دریای مدیترانه و خاورمیانه دیده می‌شود. این عارضه نوعی سندرم خودالتهابی است، یعنی فرد مبتلا مکررا دچار تب و التهاب شکم می‌شود. در این مقاله درباره علائم، علل و روش‌های تشخیص و درمان این سندرم می‌گوییم. با ما همراه باشید.

تب مدیترانه ای فامیلیال یا fmf چیست؟

این بیماری شایع‌ترین سندرم خودالتهابی است که «سندرم تب دوره‌ای ارثی» نیز نامیده می‌شود. تقریبا همه افراد مبتلا به این بیماری قبل از ۲۰سالگی دچار تب‌های دوره‌ای می‌شوند. سه‌چهارم افراد مبتلا قبل از ۱۰سالگی اولین دوره‌های تب را از سر می‌گذرانند. این بیماری ژنتیکی مختص جنسیت خاصی نیست و هر کسی ممکن است به آن مبتلا شود.

علائم

تب مدیترانه ای بیشتر اوقات باعث حملات تب می‌شود که ممکن است تا ۳ روز طول بکشد. این تب ممکن است تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد افزایش یابد. درد و تورم مفاصل مخصوصا در زانو یا مچ پا سایر علائم این سندرم‌اند. ممکن است مفصل فرد آن‌قدر دردناک و متورم باشد که نتواند راه برود. این عارضه ممکن است چنین علائمی نیز ایجاد کند:

تب مدیترانه‌ای ممکن است بر اثر عفونت، استرس، ورزش شدید، ضربه فیزیکی یا حتی پریود عود کند.

علل بیماری تب مدیترانه ای

تب مدیترانه‌ای بر اثر جهش در ژنی به‌نام MEFV ایجاد می‌شود. کودکان مبتلا به این سندرم معمولا نسخه‌هایی از ژن معیوب MEFV را از هر دو والدین به ارث می‌برند. برخی ممکن است علائمی بسیار شبیه به این سندرم داشته باشند، حتی اگر فقط یک نسخه از ژن معیوب را از یکی از والدین به ارث برده باشند. بیش از ۳۰۰ جهش مختلف در MEFV وجود دارد، اما فقط تعداد کمی از آنها باعث ایجاد تب مدیترانه ای می‌شوند.

MEVF ژنی است که پروتئینی به‌نام پیرین می‌سازد. پیرین در نحوه عملکرد سیستم ایمنی بدن نقش مهمی ایفا می‌کند. جهش ژن MEFV باعث می‌شود بدن پیرین کافی تولید نکند. در واکنش به‌ تولیدنشدن این پروتئین، سیستم ایمنی بدن ممکن است مقدار زیادی از نوعی سیتوکین التهابی به‌نام اینترلوکین-۱B تولید کند که باعث حملات مکرر التهاب و تب می‌شود.

عوارض تب مدیترانه ای

گرچه بروز عوارض جانبی در این بیماری به‌ندرت دیده می‌شود، ممکن است برخی از افراد مبتلا به بیماری تب مدیترانه ای دچار این عوارض جدی شوند:

• التهاب بیضه‌ها؛
• بزرگ‌شدن طحال؛
• میوزیت یا التهاب عضلانی؛
• مننژیت (التهاب بافت اطراف مغز یا نخاع)؛
• پریکاردیت (التهاب بافت اطراف خارج قلب)؛
• آمیلوئیدوز (تجمع پروتئین در ادرار که ممکن است باعث آسیب جدی کلیه شود).

افراد مبتلا به این عارضه بیش از دیگران مستعد ابتلا به برخی بیماری‌های التهابی دیگرند. برخی از این بیماری‌های التهابی عبارت‌اند از:

اگر این عارضه درمان‌ نشود، ممکن است فرد دچار مشکلات ناباروری شود، به‌خصوص اگر دچار دوره‌های شدید این بیماری شده باشد.

تشخیص تب مدیترانه ای

این بیماری معمولا در دوران کودکی تشخیص داده می‌شود. پزشک ممکن است این آزمایش‌ها را برای تشخیص انجام دهد:

• معاینه بدنی: پزشک علائم بیمار را بررسی و هر علت احتمالی دیگری را رد می‌کند.
• بررسی سابقه خانوادگی: از آنجایی که این بیماری ارثی است، پزشک درباره بروز هرگونه علائم مشابه در سایر افراد خانواده هم سؤال می‌پرسد.
• آزمایش خون: آزمایش خون نشانه‌هایی از التهاب شدید مانند مقدار زیاد برخی از گلبول‌های سفید خون، رسوب گلبول‌های قرمز (ESR) یا پروتئین واکنشگر C را نشان می‌دهد.
• آزمایش ادرار: مقدار زیادی پروتئین یا مقدار کمی خون در ادرار نشانه مشکلات کلیوی ناشی از حملات این بیماری است.
• آزمایش ژنتیک: آزمایش دی‌ان‌ای جهش در ژن MEFV را نشان می‌دهد.

درمان تب مدیترانه ای

هیچ روش درمانی مشخصی برای درمان این بیماری وجود ندارد، اما برخی روش‌ها برای پیشگیری از علائم یا تسکین آنها مؤثرند.

۱. کلشی‌سین

کلشی‌سین نوعی دارو برای مهار التهاب ناشی از تب مدیترانه‌ای است. این دارو از عودکردن تب مدیترانه ای پیشگیری می‌کند. کلشی‌سین باید مرتب مصرف شود تا اثر کند. حتی فراموش‌کردن یک دوز دارو ممکن است باعث بروز مجدد علائم شود.

شایع‌ترین عوارض جانبی کلشی‌سین درد شکم و اسهال است. در صورت بروز عوارض جانبی، پزشک می‌تواند دوز دارو را مدتی کاهش دهد. شیر و سایر محصولات لبنی ممکن است باعث ایجاد این عوارض جانبی شوند، بنابراین بیمار باید مصرف شیر را کاهش دهد یا محصولات لبنی بدون لاکتوز مصرف کند. مصرف کلشی‌سین در دوران بارداری یا شیردهی بی‌خطر است. کودکان مبتلا به این عارضه که کلشی‌سین مصرف می‌کنند، ۲ بار در سال باید آزمایش خون و ادرار بدهند.

۲. مسدودکننده‌های IL-۱

اگر کلشی‌سین مؤثر نباشد یا بیمار نتواند آن را تحمل کند، داروهای مسدودکننده اینترلوکین-۱ (پروتئین مرتبط با التهاب ناشی از این سندرم) برای بیمار تجویز خواهد شد. این داروها عبارت‌اند از:

• آناکینرا (Kineret)؛
• کاناکینومب (Ilaris)؛
• ریلوناسپت (Arcalyst).

۳. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) و مسکن‌ها

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) و داروهای ضددرد یا مسکن‌ها ممکن است برای تسکین تب یا درد مفاصل ناشی از تب مدیترانه ای مفید باشند.

مراقبت از کودک مبتلا به تب مدیترانه‌ای

کودک مبتلا به این عارضه برای پذیرش این بیماری و مطلع‌شدن از داروهایی که باید مصرف کند، به حمایت عاطفی یا مشاوره نیاز دارد. والدین کودک مبتلا باید به مدیر مدرسه، معلمان و مشاوران فرزندشان بگویند که کودک به این بیماری مبتلا شده است و آنها را از علائم بیماری مطلع کنند. اطلاع کادر آموزشی از بیماری کودک باعث می‌شود شرایط او را بهتر درک کنند و در مواقع بیماری برای انجام تکالیفش بیشتر همراهی کنند.

کلام آخر

افراد مبتلا به تب مدیترانه ای برای جلوگیری از عود بیماری و مهار التهاب باید داروهای خود را مرتب مصرف کنید. اگر شما هم یکی از افراد مبتلا به این بیماری هستید نگران نباشید، چون با مصرف مرتب داروها می‌توانید زندگی عادی و آرامش‌بخشی داشته باشید.

شما چه تجربه‌ای درباره تب مدیترانه‌ای دارید؟ لطفا نظرات و تجربیات ارزشمندتان را با ما و کاربران عزیزمان در میان بگذارید.

گامی برای تسلط شما بر مهارت‌های برقراری ارتباط

هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر

هیپرتروفی به‌معنای افزایش اندازه عضلات است. بیشتر اوقات افراد با انجام تمرین‌های قدرتی به هدف افزایش اندازه و حجم عضله می‌رسند. تمرین با وزنه رایج‌ترین روش برای افزایش عضلات و هیپرتروفی است. اگر می‌خواهید بدانید هیپرتروفی چیست و چه مزایایی دارد، در این مقاله با ما همراه شوید. هرآنچه لازم است درباره هیپرتروفی یا هایپرتروفی بدانید، در این مقاله خواهید خواند.

انواع هایپرتروفی عضلانی

هایپرتروفی عضلانی ۲ نوع اصلی دارد:

• هیپرتروفی سارکوپلاسمی: افزایش ذخیره گلیکوژن عضلانی
• هیپرتروفی میوفیبریلار: رشد قسمت‌های انقباض عضلانی

اگر هدفتان افزایش اندازه عضلات است، برنامه تمرینی شما باید طوری طراحی شود که حجم عضلانی را افزایش دهد. یعنی برای افزایش اندازه و شکل عضلات‌تان باید وزنه بزنید و به‌تدریج مقدار تمرین خود را افزایش دهید.

هدف انجام تمرینات هایپرتروفی

تمرینات هایپرتروفی تمریناتی مقاومتی و متمرکز بر تکنیک‌های خاص‌اند که تون، اندازه و حجم عضلانی را افزایش می‌دهند. هر کسی ممکن است به‌دلیلی تمرین کند، اما بسیاری از افراد تمرینات هیپرتروفی را به‌منظور حفظ سلامتی خود انجام می‌دهند. برخی دیگر هم ممکن است برای جلوگیری از آسیب عضلانی و تغییر ظاهر عضلاتشان این نوع تمرینات را انجام دهند.

توده عضلانی کافی نقش مهمی در تندرستی افراد دارد. توده عضلانی کم با افزایش احتمال ابتلا به چندین بیماری از جمله بیماری قلبی مرتبط است و حتی ممکن است در ایجاد دیابت نوع ۲، پوکی استخوان و افزایش احتمال زمین‌خوردن نقش داشته باشد. صرف‌نظر از هدف فرد، تمرینات هیپرتروفی گزینه‌ای عالی برای افزایش توده عضلانی است.

تمرینات هایپرتروفی

وقتی صحبت از تمرین‌های هایپرتروفی می‌شود، لازم است توجه کنید که هیچ قانون خاصی برای انجام این‌گونه تمرینات وجود ندارد. سعی کنید تمرینات را با ست‌ها و دفعات تکرار مختلف امتحان کنید تا ایدئال‌ترین تمرین برای خودتان را پیدا کنید. آکادمی ملی پزشکی ورزشی (NASM) انجام تقریبا ۱۵ تا ۲۰ ست از تمرینات هیپرتروفی در هفته را برای افزایش اندازه عضلات پیشنهاد می‌کند. این آکادمی خاطرنشان می‌کند که باید این مقدار تمرین را در تمام روزهای هفته پخش و برای تقویت رشد عضلات روی تمرینات چندمفصلی تمرکز کنید. مؤثرترین تمرینات هایپرتروفی را در ادامه به شما معرفی می‌کنیم.

۱. اسکات با دمبل

• بایستید و پاهایتان را بیشتر از عرض شانه باز کنید، انگشتان پا باید کمی به‌سمت بیرون زاویه داشته باشند.
• زانوهایتان را خم کنید و و به حالت اسکات قرار بگیرید.
• مستقیم به جلو نگاه کنید و کمرتان را در حالت خنثی نگه دارید.
• وزنتان را مساوی توزیع کنید؛ سعی کنید بیشتر وزنتان را روی پاشنه پاها بیندازید.
• دست‌هایتان را صاف کنار بدنتان بگیرید.
• پس از چند ثانیه مکث به حالت عادی برگردید.
• این حرکت را در ۳ ست با ۶ تا ۱۲ تکرار انجام دهید و بین هر ست ۱ دقیقه استراحت کنید.

۲. پشت‌بازو با دمبل در حالت خوابیده

• روی نیمکت به پشت دراز بکشید، طوری که تمام بدنتان به‌جز ساق پا روی نیمکت باشد.
• ساق پاها باید صاف و کف پاها روی زمین باشد.
• آرنج‌ها را به‌اندازه عرض شانه باز کنید و با هر دست یک دمبل یا با هر دو دست یک دمبل بردارید.
• بازوهایتان را به‌سمت بالای سینه دراز کنید.
• آرنج‌هایتان را خم کنید و دمبل را پایین بیاورید.
• این حرکت را در ۳ ست با ۶ تا ۱۲ تکرار انجام دهید و بین هر ست ۱ دقیقه استراحت کنید.

۳. زیر بغل دمبل

• یک دمبل بردارید.
• زانوهایتان را کمی به جلو خم کنید.
• از ناحیه کمر خم شوید تا بالاتنه تقریبا با زمین موازی باشد.
• سرتان را بالا نگه دارید.
• آرنجتان را به‌سمت ستون فقرات بالا ببرید و دوباره به حالت اولیه برگردید.
• این حرکت را در ۳ ست با ۶ تا ۱۲ تکرار انجام دهید و بین هر ست ۱ دقیقه استراحت کنید.
• دمبل را به دست دیگرتان بدهید و همین حرکات را تکرار کنید.

مزایای تمرینات هایپرتروفی

ساختن توده عضلانی از طریق تمرینات هایپرتروفی مزایای مختلفی برای سلامتی افراد دارد. در واقع این تمرینات آن‌قدر سودمندند که انجمن قلب آمریکا توصیه می‌کند همه افراد حداقل ۲ بار در هفته فعالیت‌های تقویت عضلات را در برنامه تمرینی خود بگنجانند. در این قسمت از مقاله مهم‌ترین فواید انجام تمرینات هایپرتروفی را بیان می‌کنیم.

۱. عملکرد متابولیک را بهبود می‌بخشد

رشد عضلات نه‌تنها باعث کاهش چربی بدن و افزایش متابولیسم می‌شود، بلکه ممکن است فشار خون را کاهش دهد و تحمل گلوکز را بهبود بخشد. اگر فرد دچار دیابت نوع ۲ یا مستعد ابتلا به این بیماری باشد، توجه به این مزیت مهم است. در پژوهشی، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که در برنامه تمرینی هیپرتروفی شرکت کردند، تنظیم قند خون، حساسیت به انسولین و تری‌گلیسیریدشان بهبود چشمگیری یافت.

۲. کیفیت زندگی را بهبود می‌بخشد

افزایش توده عضلانی منجر به بهبود حرکت و ظرفیت عملکردی شما می‌شود و هر دوی اینها کیفیت کلی زندگی شما را بهبود می‌بخشند. با افزایش سن این مزیت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بر اساس تحقیقات، فعالیت بدنی منظم از جمله تمرینات هایپرتروفی در بزرگ‌سالان نه‌تنها برای حفظ سلامت در میان‌سالی و کهن‌سالی مهم است، بلکه احتمال مرگ‌ومیر و آسیب را نیز کاهش می‌دهد.

۳. احتمال ابتلا به پوکی استخوان را کاهش می‌دهد

با عضله‌سازی می‌توانید از پوکی استخوان پیشگیری کنید. طبق پژوهش‌ها، بار مکانیکی که هنگام انجام تمرینات مقاومتی روی استخوان‌ها وارد می‌شود، قدرت استخوان‌ها را افزایش می‌دهد. محققان بر این باورند که تمرینات عضله‌سازی (چه به‌تنهایی و چه در ترکیب با تمرینات دیگر) سودمندترین تکنیک برای حفظ و بهبود توده استخوانی است؛ مخصوصا برای زنان یائسه و افراد میان‌سال و حتی مسن.

راهکارهای کاهش عوارض تمرینات هایپرتروفی

۱. تناسب تمرین با وضعیت فرد

اگر تمرینات هیپرتروفی به‌درستی انجام شود، روشی ایمن و مؤثر برای ایجاد توده عضلانی است. بااین‌حال نکته مهم این است که مطمئن شوید این نوع تمرین متناسب با سابقه پزشکی و میزان آمادگی فعلی شماست. با فردی متخصص درباره اهداف خود صحبت کنید تا مشخص کند که این نوع تمرین برای شما مناسب است یا خیر.

۲. انجام درست تمرین‌ها

با تمرکز بر فرم صحیح این‌گونه تمرینات احتمال آسیب‌دیدگی کاهش خواهد یافت. اگر درباره نحوه انجام تمرینی مطمئن نیستید، با مربی مشورت کنید یا نحوه صحیح انجام آن را در اینترنت جست‌وجو کنید.

۳. تمرکز بر ایجاد پایه قوی

راهکار دیگر برای کاهش عوارض تمرینات هایپرتروفی این است که ابتدا روی ایجاد پایه قوی تمرکز کنید. طبق گفته آکادمی ملی پزشکی ورزشی (NASM)، با این رویکرد می‌توانید توده عضلانی خود را افزایش دهید بدون اینکه بدن خود را در معرض خطر قرار دهید. همچنین باید روی بلندکردن وزنه مناسب تمرکز کنید. بلندکردن وزنه‌های بیش‌ از حد سنگین ممکن است شما را در معرض آسیب قرار دهد.

کلام آخر

هایپرتروفی افزایش توده عضلانی است که از طریق تمریناتی مانند تمرینات مقاومتی به انجام می‌شود. افراد برای حفظ سلامتی، جلوگیری از آسیب‌دیدگی و بهبود ظاهر تمرینات هایپرتروفی را انجام می‌دهند. برای دستیابی به نتایج مدنظر حفظ فرم صحیح تمرینات و تمرکز بر تمرینات چندمفصلی مهم است.

گرچه هیچ قانونی درباره متغیرهای تمرینی برای دستیابی به رشد عضلانی وجود ندارد، هیپرتروفی معمولا شامل تمرین‌هایی با شدت کمتر و تکرارهای بیشتر است. اگر علاقه‌مند به انجام تمرینات هیپرتروفی هستید، مهم است که ابتدا با فردی متخصص در این زمینه مشورت کنید تا مشخص شود که این رویکرد تمرینی برایتان مناسب است یا خیر.

شما هم تمرینات هایپروتروفی را انجام می‌دهید؟ هدفتان از انجام تمرینات هایپرتروفی چیست؟ نظرات و تجربیات ارزشمندتان را با ما و کاربران عزیزمان در میان بگذارید.

نظریه‌های فروید پایه و اساس بخش مهمی از دانش روان‌شناسی امروزی‌اند. یکی از مهم‌ترین نظریه‌های فروید این است که شخصیت ما را به ۳ بخش نهاد (Id)، خود (Ego) و فراخود (Super Ego) تقسیم می‌کند. این ۳ بخش در دوره‌های مختلف زندگی شکل می‌گیرند و روی عملکرد ذهنی انسان تأثیر دارند. در این مقاله، اید و ایگو و سوپرایگو انسان را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که «خود» چطور می‌تواند بین «نهاد» و «فراخود» تعادل برقرار کند.

نهاد (id) چیست؟

اید یا معادل فارسی‌اش «نهاد» بخشی از ضمیر ناخودآگاه انسان است و شامل امیال و انگیزه‌های انسان می‌شود. این امیال در روان‌شناسی لیبیدو نامیده می‌شوند. لیبیدو نوعی انرژی جنسی تعمیم‌یافته است که با مسائل مختلفی ارتباط دارد، از غریزه برای بقا گرفته تا علاقه به هنر و تحسین آن.

در واقع نهاد بخشی تکانشی در ناخودآگاه است که به خواسته‌ها و امیال ما واکنش نشان می‌دهد. در شخصیت نوزادان فقط اید وجود دارد و ایگو و سوپرایگو در مراحل بعدی زندگی شکل می‌گیرند. فروید اعتقاد داشت که نهاد بر اساس اصل لذت کار می‌کند و به دنبال ارضای غرایز اساسی است. این بخش از ناخودآگاه انسان می‌خواهد که امیال و خواسته‌ها بلافاصله برآورده شوند و به عواقب منفی برآورده‌شدن بعضی از خواسته‌ها اهمیت نمی‌دهد. وقتی نهاد به خواسته‌هایش می‌رسد، ما احساس لذت می‌کنیم و اگر امیالش را نادیده بگیریم، ناراحت و سرخورده می‌شویم.

به‌گفته فروید، نهاد از ۲ غریزه زندگی (اروس) و مرگ (تاناتوس) تأثیر می‌پذیرد. اروس امیال مرتبط با بقای انسان را هدایت می‌کند مثل میل به غذاخوردن، تنفس و رابطه جنسی. تاناتوس مجموعه‌ای از نیروهای مخرب است که وقتی آزاد می‌شود، رفتارهایی مثل خشونت و پرخاشگری به همراه دارد. فروید می‌گوید اروس از تاناتوس قوی‌تر است تا انسان را زنده نگه دارد.

نهاد با دنیای بیرون ارتباط ندارد و تجربه زیسته انسان را درک نمی‌کند، به همین خاطر عملکرد آن همیشه در همان حد عملکردش در نوزادی باقی می‌ماند.

ایگو چیست؟

زیگموند فروید در پاسخ به سؤال ایگو چیست، پاسخ می‌دهد:

ایگو ego بخشی از نهاد (id) است که از دنیای بیرونی اثر می‌پذیرد و تغییر می‌کند.

تفاوت سلف و ایگو

سلف خود برتر ماست. این ضمیر به عشق و بخشندگی اهمیت بیشتری می‌دهد و از نفس مستقل است؛ سلف به خدا، کائنات و قدرت برتر متصل است. در مقابل ایگو خواسته‌های نفسانی را در اولویت قرار می‌دهد و اگر به خواسته‌هایش توجه نکنید، احساس ناراحتی و سرخوردگی به شما می‌دهد.

سوپرایگو چیست؟

التر ایگو یا فراخود ضمیری متعهد به ارزش‌ها و اخلاقیات جامعه است که در ۳ تا ۵سالگی رشد می‌کند. این ضمیر ارزش‌ها را از والدین، مربیان و تجربه‌های دنیای بیرون یاد می‌گیرد و قضاوتگر است. سوپرایگو از ما می‌خواهد استانداردهای اخلاقی را رعایت کنیم، مسئولیت‌پذیر باشیم و رفتارهایی کنیم که از نظر اجتماع قابل‌قبول‌اند. اگر طبق خواسته‌های این ضمیر رفتار کنیم، به خودمان افتخار خواهیم کرد و احساس رضایت از زندگی خواهیم داشت. در مقابل اگر طبق میل اید و ایگو رفتار کنیم، به‌خاطر وجود سوپرایگو احساس شرم و عذاب وجدان می‌کنیم.

بخشی از سوپرایگو در ناخودآگاه ماست که گاهی «صدای وجدان» هم نامیده می‌شود. این ضمیر از برآورده‌شدن خواسته‌های ناهنجار نهاد مانند رابطه جنسی نامتعارف و پرخاشگری پیشگیری می‌کند و در تلاش است که ایگو را متقاعد کند برای برآوردن امیال باید علاوه‌بر واقعیت‌ها، به ارزش‌های اخلاقی هم توجه کند.

آموزه‌ها و ارزش‌های سوپرایگو یا فراخود آگاهانه دریافت و کم‌کم وارد ضمیر ناخودآگاه می‌شوند. والدین اولین کسانی هستند که آموزش‌های فراخود را به انسان می‌دهند. مثلا وقتی کودک از والدین خود عشق مشروط دریافت می‌کند (دوست‌داشته‌شدن فقط به شرط انجام کار درست) در آینده هم به شرط‌ها پایبند می‌ماند و ممکن است برای کسب رضایت و توجه دیگران خودش را نادیده بگیرد.

بخش‌های مختلف سوپرایگو

التر ایگو از خود ایدئال و وجدان تشکیل شده است. وجدان همان صدای درونی است که به ما می‌گوید کار درست چیست و اگر آن را انجام ندهیم، با احساس گناه مجازاتمان می‌کند. خود ایدئال تصویری از خودمان را نشانمان می‌دهد که باید شبیهش باشیم و اگر رفتاری خلاف این تصویر از ما سر بزند، سوپرایگو باز هم با احساس گناه ما را مجازات می‌کند. وقتی طبق ندای وجدان یا ارزش‌های خود ایدئال رفتار می‌کنیم، سوپرایگو با احساس غرور و افتخار به ما پاداش می‌دهد. این خود ایدئال بر اساس انتظارات والدین و جامعه در ذهن ما ساخته می‌شود.

بررسی ارتباط بین نهاد، خود و فراخود

هرکدام از ضمیرهایی که پیش از این درباره‌شان صحبت کردیم، نقش مهمی در زندگی ما ایفا می‌کنند. وقتی کلی به این ضمایر نگاه می‌کنید، به نظر می‌رسد نهاد شیطان درونی ما باشد که تنها ارضای امیال نفسانی برایش مهم است، اما نهاد نقش مهمی در بقای انسان، به‌خصوص در سال‌های اولیه زندگی، دارد. مثلا وقتی نوزاد گرسنه است، نهاد میل به غذا دارد درنتیجه نوزاد تا زمان برآورده‌شدن این نیاز نهاد گریه می‌کند. بدین ترتیب والدین متوجه نیازش می‌شوند، او را سیر می‌کنند و نوزاد زنده می‌ماند.

فروید اید را به اسب و ایگو را به سوارکار تشبیه می‌کند. اسب قدرت و انرژی لازم برای حرکت به‌سمت مقصد (خواسته‌ها و امیال) را فراهم می‌کند و سوارکار وظیفه هدایت این انرژی در مسیر درست را بر عهده دارد. اسب بدون سوار سرخود رفتار می‌کند و به خودش و دیگران آسیب می‌رساند، اما با سوارکار حرفه‌ای می‌تواند به مقصد درست برسد.

نهاد، خود و فراخود مرز مشخصی ندارند و نمی‌توان آنها را کاملا از هم تفکیک کرد؛ مثلا ایگو گاهی اوقات شبیه اید عمل می‌کند و گاهی واکنش‌هایی شبیه به سوپرایگو نشان می‌دهد. این ۳ ضمیر همیشه با هم در تعامل‌اند و روی رفتار و شخصیت انسان اثر می‌گذارند.

ایجاد تضاد بین خواسته‌های خود، فراخود و نهاد طبیعی است و بارها در طول زندگی اتفاق می‌افتد. فروید از اصطلاح «قدرت ایگو» برای توضیح ایجاد تعادل بین این ۳ ضمیر استفاده می‌کند. ما به‌کمک ضمیر خود می‌توانیم ضمایر نهاد و فراخود را مدیریت کنیم و با بهادادن به هرکدام از آنها در موقعیت‌های درست، تعادل را بینشان برقرار کنیم.

عوارض برهم‌خوردن تعادل بین اید، ایگو و سوپرایگو

ایگو در روان‌شناسی بحث‌های پیچیده و گسترده‌ای دارد. فروید معتقد است که بیماری‌های روانی به‌خاطر سوپرایگوی غالب ایجاد می‌شوند. او همچنین می‌گوید که غلبه اید بر سایر ضمایر عامل ایجاد روان‌پریشی است. معمولا برگرداندن تعادل بین نهاد، خود و فراخود نیازمند روان‌درمانی‌های طولانی‌مدت و هزینه‌بر است.

وقتی اید ضمیر غالب انسان باشد، فرد نمی‌تواند رفتارهایش را کنترل کند، واکنش‌های ناگهانی نشان می‌دهد و حتی ممکن است مرتکب جرم شود؛ مثلا چنین فردی ممکن است از سر عصبانیت مرتکب رفتارهای خطرناکی شود و طرف مقابل را به قتل برساند. افرادی که تحت سلطه اید هستند، به اینکه رفتارهایشان قانونی، اخلاقی و درست‌اند یا نه توجهی ندارند؛ آنها فقط می‌خواهند به خواسته‌هایشان برسند.

سوپرایگوی غالب هم وضعیت نامطلوبی به دنبال دارد. افرادی که ضمیر فراخودشان در رأس شخصیتشان قرار می‌گیرد، افراطی به اخلاقیات پایبندند و شخصیت قضاوتگری دارند. این افراد متعصب‌اند و اگر کسی به‌نظرشان بد باشد یا رفتارهای غیراخلاقی بروز دهد، او را نمی‌پذیرند.

ایجاد تعادل بین نهاد، خود و فراخود

قدرت ایگو می‌تواند اید و سوپرایگوی غالب را مهار کند و ضمایر انسان را در حد تعادل نگه دارد. وقتی این تعادل وجود داشته باشد، ما به خواسته‌های خود اهمیت می‌دهیم و آنها را به شیوه‌ای درست و اخلاقی برآورده می‌کنیم. تعادل به‌معنای پیشگیری از افراط و تفریط است.

در میان سه ضمیر، ایگو سخت‌ترین وظیفه را بر عهده دارد. او میانجی سوپرایگو و اید است و باید کار درست را تشخیص دهد و برای انجام آن اقدام کند. ضمیر «خود» اغلب تشخیص می‌دهد تصمیم درست چیست و می‌تواند طبق آن عمل کند. تصمیم درست نه به‌معنای فداکردن خود برای دیگران است و نه به‌معنای خودخواهی بیش از حد برای برآورده‌کردن خواسته‌ها به هر قیمتی؛ تصمیم درست به‌معنای برآوردن خواسته‌های خود بدون آسیب‌رساندن به دیگران است.

کلام آخر

زیگموند فروید ساختار شخصیت انسان را مفهومی توضیح داده و آن را به ۳ بخش نهاد (id)، خود (ego) و فراخود (super ego) تقسیم کرده است. به‌اعتقاد فروید، انسان زمانی روان سالم دارد که این ۳ بخش تعامل پویا داشته باشند و در تعادل قرار بگیرند. ایگو بخش واقع‌گرای شخصیت ما انسان‌هاست که باید در رأس حاکم باشد و بین اید و سوپرایگو تعادل برقرار کند. در این مقاله، ۳ بخش شخصیت انسان را بررسی کردیم و ارتباط بین آنها را توضیح دادیم. با شناخت این ۳ ضمیر، مدیریت آنها ساده‌تر می‌شود. شما می‌توانید با استفاده از قدرت ایگو بهترین زمان برای برآوردن خواسته‌هایتان را تشخیص دهید و به اصول و اخلاقیات پایبند بمانید.

منابع دیگر: simplypsychology

به کمک زبان بدن، ناگفته‌ها را بگویید و بشنوید