به گزارش خبرگزاری علمی، یازده سپتامبر ۱۹۹۷ می‌لادی تاریخ مهمی در کاوش سیاره مریخ به ثبت رسید وقتی که فضاپیماي نقشه‌بردار سراسر مریخ با موفقیت به مدار سیاره سرخ وارد شد و مأموریت طولانی‌مدت خود را آغاز کرد.

<figcaption class="wp-element-caption"تصویری از آتشفشان‌های سرائونیوس تولوس و اورانیوس تولوس که با دوربین مدارگرد گرفته شده است.
1694492680 987 نقشه‌بردار سراسر مریخ به سیاره سرخ رسید.webp<figcaption class="wp-element-caption"خندق‌ها و ردهای شیطان گرد و غبار روی دیواه دهانه قیصر

این مأموریت که بخشی از برنامه جامع کاوش مریخ ناسا محسوب می‌شد، در طول نزدیک به ده سال فعالیت خود بیش از بیست هزار دور کامل در ور مدار مریخ انجام داد و حجم عظیم اطلاعاتی را برای دانشمندان ارسال نمود.

نقشه‌بردار سراسر مریخ نقش حیاتی در پشتیبانی از مأموریت‌های بعدی ایفا کرد. این فضاپیما با انجام نظارت جوی مداوم، مکان‌های مناسب برای فرود مأموریت‌های آینده را شناسایی نمود و داده‌های تله‌متری سطح را به مریخ‌نوردان و فرودگر‌های بعدی انتقال داد.

مراحل مختلف مأموریت کاوش

مأموریت اولیه این فضاپیما در ژانویه ۲۰۰۱ به پایان رسید، اما با توجه به عملکرد عالی تجهیزات، ناسا تصمیم به ادامه کار در قالب مأموریت توسعه‌یافته گرفت. مرحله سوم این مأموریت توسعه‌یافته تا روز دو نوامبر ۲۰۰۶ ادامه داشت که در آن تاریخ، فضاپیما ناگ‌هان از پاسخ‌دهی به دستورات و پیام‌های مرکز کنترل قطع شد.

تلاش‌های گسترده مهندسان ناسا برای برقراری مجدد تماس و حل مشکل فنی نتایج مثمری نداشت و در نهایت در ژانویه ۲۰۰۷، آژانس فضایی آمریکا به طور رسمی پایان مأموریت نقشه‌بردار سراسر مریخ را اعلام کرد.

<div class="wp-block-image"

یافته‌های علمی مهم این مأموریت

با مطالعه مداوم سیاره مریخ در طول چندین سال مریخی، این نقشه‌بردار پدیده‌های ژئولوژیکی مهمی را ثبت کرد. در کره جنوبی سیاره، شکل‌گیری خندق‌های جدید، مسیر‌های تازه تخته‌های سنگی و دهانه‌های برخوردی اخیر ایجاد شده مشاهده گردید.

مجموعه داده‌های جمع‌آوری شده شامل بررسی کامل سطح، اتمسفر و ساختار داخلی مریخ بود. یکی از کشف‌های کلیدی، شناسایی الگو‌های آب و هوایی بسیار تکرارپذیر و قابل پیش‌بینی بر روی سیاره سرخ بود که شامل پدیده‌های طوفانی گردوغبار نیز می‌شد.

<div class="wp-block-image"

تصاویر با وضوح بالا که توسط دوربین‌های پیشرفته این فضاپیما ثبت شده‌اند، خندق‌های فرا‌وان و جریان‌های زباله را به تفصیل مستند کرده‌اند. این شواهد بصری به طور قوی نشان می‌دهند که در گذشته‌ای نه چندان دور، منابع آب مایع بر روی سطح سیاره مریخ یا در مجاورت نزدیک آن وجود داشته است.

مجموعه این یافته‌ها تصویر یک سیاره پویا و فعال را ترسیم می‌کند که سابقه تغییرات فصلی و تحولات بلندمدت را در بافت سطح خود ثبت کرده است. داده‌های این مأموریت همچنان پایه و اساس مطالعات علمی کنونی و آینده درباره سیاره مریخ محسوب می‌شوند.