بسیاری از افراد در طول عمر خود دچار تجربهای میشوند که در آن از بدن، افکار یا محیط اطراف خود جدا شدهاند؛ این پدیده که به اختلال مسخ شخصیت یا غیرواقعیسازی معروف است، میتواند ناشی از استرس شدید، تروما یا سایر عوامل روانی باشد.
اختلال مسخ شخصیت چیست؟
اختلال مسخ شخصیت که با نام اختلال غیرواقعیسازی نیز شناخته میشود، وضعیتی است که در آن فرد احساس میکند از افکار، احساسات و بدنش جدا شده است یا محیط پیرامون او غیر واقعی به نظر میرسد.
یک دوره از مسخ شخصیت میتواند از چند دقیقه تا به ندرت چند سال ادامه یابد. این اختلال همچنین میتواند نشانهای از اختلالات دیگری مانند سوءمصرف مواد، اختلالات شخصیتی، اختلالات تشنجی یا بیماریهای مغزی باشد.
افراد مبتلا همچنان با واقعیت در ارتباط هستند و میدانند که ادراکهایشان با واقعیت متفاوت است. مسخ شخصیت میتواند نشاندهنده مسائل دیگری هم باشد.
علل ایجاد اختلال مسخ شخصیت
محققان هنوز دلیل دقیق این اختلال را نمیدانند و در نیمی از موارد پزشکان نمیتوانند عامل دقیق را تشخیص دهند. عوامل بیولوژیکی و محیطی میتوانند نقش داشته باشند. برخی افراد به دلیل ساختار عصبی کمتر واکنشگرا، اختلالات شخصیتی یا شرایط جسمی مانند تشنج، بیشتر در معرض خطرند.
استرس شدید یا تروما نیز میتواند منجر به اختلالات تجزیهای شود. مثالهایی از این موارد عبارتند از داشتن والدینی با بیماری روانی شدید، بدرفتاری (مستقیم یا مشاهده)، تصادف، خطرات جانبین، بلایای طبیعی، مرگ ناگهانی عزیزان، خشونت و جنگ.
علائم اختلال مسخ شخصیت
علامت اصلی احساس قطع ارتباط است. افراد ممکن است دچار جداشدگی از افکار، احساسات و بدن خود (مسخ شخصیت) یا جداشدگی از محیط و اطرافیان (واقعیتناپذیری) شوند.
سایر علائم شامل احساس رباتگونه بودن، تماشای خود از بیرون بدن، زندگی در دنیایی رویایی، و احساس افسردگی، اضطراب، پانیک یا ترس از دیوانهشدن میباشد.
افراد دچار حمله پانیک نیز ممکن است به طور موقت علائم مسخ شخصیت یا مسخ واقعیت را تجربه کنند. برخی علائم خفیف و کوتاهمدت هستند، در حالی که دیگران مزمن و طولانیمدت بوده و عملکرد روزمره را مختل میکنند.
تشخیص مسخ شخصیت
هیچ آزمایش آزمایشگاهی مشخصی برای تشخیص این اختلال وجود ندارد، اما پزشک ممکن است از آزمایش خون یا تصویربرداری (اشعه ایکس، سیتیاسکن، امآرآی) برای رد بیماریهای جسمی یا عوارض دارویی استفاده کند.
بیمار معمولا به متخصص سلامت روان ارجاع داده میشود. روانپزشک، روانشناس یا مددکار اجتماعی روانپزشکی با گفتگو درباره تجربیات و عملکرد فرد به تشخیص و درمان میپردازند.
درمان اختلال مسخ شخصیت
اغلب افراد به دلیل نگرانی از علائمی مانند افسردگی مراجعه میکنند. اگر اختلال طولانیمدت باشد، مداوم بازگردد یا علائم ناتوانکننده وجود داشته باشد، درمان لازم است. هدف درمان مقابله با عوامل استرسزاست و برنامه بر اساس سلامت عمومی، محرکها و شدت علائم تدوین میشود.
درمان اغلب ترکیبی از روشهای رواندرمانی است
درمان شناختی-رفتاری (CBT) بر تغییر الگوهای تفکر، احساس و رفتار ناکارآمد تمرکز دارد.
درمان دیالکتیکی-رفتاری (DBT) برای اختلالات شخصیتی شدید و تحمل احساسات دشوار مفید است، بهویژه پس از سوءاستفاده یا تروما.
حساسیتزدایی و پردازش مجدد حرکات چشم (EMDR) برای اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) موثر است و کابوسها و فلشبکها را کاهش میدهد.
خانوادهدرمانی اعضای خانواده درباره اختلال آگاه شده و یاد میگیرند نشانههای عود را تشخیص دهند.
درمانهای خلاق هنر یا موسیقیدرمانی به بیان احساسات در محیط امن کمک میکند.
سایر روشها شامل تکنیکهای مدیتیشن و ذهنآگاهی، هیپنوتیزم بالینی برای دستیابی به آگاهی عمیق و کشف ریشهها، و دارودرمانی (داروهای ضدافسردگی یا ضداضطراب مانند دزیپرامین) برای کنترل علائم همراه است.
بهبودی کامل برای بسیاری امکانپذیر است. در برخی افراد اختلال به طور خودکار از بین میرود، در دیگران با درمان و مقابله با محرکها بهبود مییابد. ادامه درمان برای پیشگیری از عود ضروری است.
پیشگیری از مسخ شخصیت
شاید از وقوع این اختلال جلوگیری نشود، اما شناخت علائم برای تشخیص و درمان زودرس حیاتی است. پس از تجربه رویدادهای آسیبزای، درخواست کمک سریع احتمال ابتلا را کاهش میدهد.
سؤالات رایج
آیا اختلال مسخ شخصیت همان اختلال تجزیهای است؟
مسخ شخصیت نوعی از وضعیت تجزیهای است. اختلالات تجزیهای شامل اختلال در حافظه، هوشیاری، آگاهی، هویت یا ادراک میشوند که میتواند عملکرد عمومی، روابط اجتماعی و کاری را مختل کند.
تفاوت مسخ شخصیت با اختلالات روانی چیست؟
افراد مبتلا به مسخ شخصیت میدانند که احساس جداییشان واقعی نیست، در حالی که در روانپریشی فرد معتقد است ادراکهایش واقعی هستند.
چه کسانی بیشتر دچار این اختلال میشوند؟
اکثر موارد در جوانی آغاز میشود. میانگین سنی ابتلا ۱۶ سال است و به ندرت بعد از ۴۰ سالگی آغاز میشود.
شیوع این اختلال چقدر است؟
تجربه گذرا از مسخ شخصیت بسیار رایج است و حدود نیمی از مردم در برخی لحظات آن را تجربه میکنند. اما اختلال واقعی با علائم طولانیمدت در کمتر از ۲ درصد جمعیت رخ میدهد.

شما بگویید
آیا شما تجربه مسخ شخصیت داشتهاید؟ چه کسی از نزدیکانتان؟ به یاد میآورید در آن لحظه چه حسی داشتید؟ تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.
هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن مشورت با پزشک یا متخصص مربوطه الزامی است. اطلاعات بیشتر

<a href="https://www.chetor.com/289282-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%AE-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA/" target="_blank" rel="noopener"منبع